Στεφανιαία Νόσος: Είναι Κληρονομική ή Επίκτητη;

Η στεφανιαία νόσος είναι κληρονομική ή εμφανίζεται με την πάροδο του χρόνου;

Η στεφανιαία νόσος δεν είναι αποκλειστικά κληρονομική ούτε οφείλεται μόνο στον τρόπο ζωής. Στους περισσότερους ανθρώπους αναπτύσσεται από τη συνδυασμένη επίδραση της γενετικής προδιάθεσης, της ηλικίας και των παραγόντων κινδύνου που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου.

Κάποιοι άνθρωποι κληρονομούν χαρακτηριστικά που αυξάνουν την πιθανότητα αθηροσκλήρωσης, όπως η προδιάθεση για υψηλή LDL χοληστερόλη. Άλλοι εμφανίζουν σημαντική στεφανιαία νόσο κυρίως λόγω παραγόντων όπως το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης ή η χρόνια έκθεση σε αυξημένα επίπεδα αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών.

Η κληρονομικότητα δεν σημαίνει ότι η εμφάνιση της νόσου είναι αναπόφευκτη. Αντίστοιχα, η απουσία οικογενειακού ιστορικού δεν εγγυάται ότι κάποιος δεν θα αναπτύξει στεφανιαία νόσο.

Για τα συμπτώματα, τη διάγνωση και τη θεραπεία, διαβάστε τον αναλυτικό οδηγό για τη στεφανιαία νόσο.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου;

Οι παράγοντες κινδύνου διακρίνονται σε τροποποιήσιμους, στους οποίους μπορούμε να παρέμβουμε, και μη τροποποιήσιμους.

Μη τροποποιήσιμοι παράγοντες

  • Η ηλικία.
  • Το οικογενειακό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου.
  • Η γενετική προδιάθεση.
  • Ορισμένα κληρονομικά νοσήματα, όπως η οικογενής υπερχοληστερολαιμία.

Τροποποιήσιμοι παράγοντες

  • Το κάπνισμα.
  • Η αυξημένη LDL χοληστερόλη.
  • Η αρτηριακή υπέρταση.
  • Ο σακχαρώδης διαβήτης.
  • Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.
  • Η παχυσαρκία.
  • Η διατροφή με υψηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και αλατιού.

Οι παράγοντες αυτοί συχνά συνυπάρχουν και επηρεάζουν αθροιστικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Πώς επηρεάζει το κάπνισμα τις στεφανιαίες αρτηρίες;

Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο.

Οι ουσίες του καπνού επηρεάζουν τη λειτουργία του ενδοθηλίου, προάγουν τη φλεγμονή και αυξάνουν την πιθανότητα θρόμβωσης και καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, ακόμη και σε ανθρώπους που καπνίζουν για πολλά χρόνια.

Πώς επηρεάζει η αρτηριακή υπέρταση τις στεφανιαίες αρτηρίες;

αρτηριακη υπερταση

Η αρτηριακή υπέρταση αυξάνει τη μηχανική καταπόνηση των αγγειακών τοιχωμάτων και συμβάλλει στην ανάπτυξη και εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από το επίπεδο της αρτηριακής πίεσης, τη διάρκεια της έκθεσης και την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου.

Η σωστή ρύθμιση της πίεσης αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης του εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Γιατί ο σακχαρώδης διαβήτης αυξάνει τον στεφανιαίο κίνδυνο;

Ο σακχαρώδης διαβήτης, ιδιαίτερα ο τύπου 2, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου.

Η χρόνια υπεργλυκαιμία, η αντίσταση στην ινσουλίνη, η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία και οι συχνά συνυπάρχουσες μεταβολικές διαταραχές συμβάλλουν στην εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης.

Η αντιμετώπιση του διαβήτη δεν περιορίζεται μόνο στη ρύθμιση της γλυκόζης. Περιλαμβάνει επίσης την αξιολόγηση της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων, της νεφρικής λειτουργίας και του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου.

Ποιος είναι ο ρόλος της LDL χοληστερόλης;

Η αυξημένη LDL χοληστερόλη αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα της αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου.

Όσο μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση της LDL και όσο περισσότερο διαρκεί η έκθεση των αρτηριών σε αυξημένα επίπεδα, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η συσσώρευση αθηρωματικών πλακών.

Η μείωση της LDL έχει αποδεδειγμένο όφελος στην πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσοστό μείωσης του κινδύνου που να ισχύει για όλους τους ανθρώπους όταν μειώνεται η χοληστερόλη.

Το αναμενόμενο όφελος εξαρτάται από την αρχική LDL, το μέγεθος και τη διάρκεια της μείωσής της και τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

στεφανιαια νοσος

Πόσο επηρεάζουν η άσκηση και η παχυσαρκία τον στεφανιαίο κίνδυνο;

Η καθιστική ζωή συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, ενώ η συστηματική σωματική δραστηριότητα συμβάλλει στη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, του μεταβολισμού της γλυκόζης και της συνολικής καρδιαγγειακής υγείας.

Η παχυσαρκία σχετίζεται συχνά με υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλες μεταβολικές διαταραχές που αυξάνουν τον στεφανιαίο κίνδυνο.

Η πρόληψη δεν βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των κιλών. Ιδιαίτερη σημασία έχουν η καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση, η κατανομή του σωματικού λίπους και η αντιμετώπιση των συνοδών παραγόντων κινδύνου.

Πώς επηρεάζουν η διατροφή και το περιβάλλον την καρδιά;

Η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει την αρτηριακή πίεση, τις λιπιδαιμικές τιμές και άλλους καρδιομεταβολικούς παράγοντες.

Ένα διατροφικό πρότυπο που περιλαμβάνει λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς μπορεί να συμβάλει στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Αντίθετα, η συστηματική υπερκατανάλωση κορεσμένων λιπαρών, αλατιού και ενεργειακά πυκνών τροφίμων μπορεί να δυσκολεύει τη ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια συνδέονται επίσης με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Ωστόσο, δεν είναι επιστημονικά σωστό να αποδίδεται η εμφάνιση στεφανιαίας νόσου σε μία συγκεκριμένη διατροφική συνήθεια, όπως η παράλειψη του πρωινού ή η κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ, μόνο βάσει παρατηρητικών συσχετίσεων.

Τι ρόλο παίζουν τα γονίδια στη στεφανιαία νόσο;

Η γενετική προδιάθεση μπορεί να επηρεάσει διαφορετικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την αθηροσκλήρωση, όπως τον μεταβολισμό των λιποπρωτεϊνών, την αρτηριακή πίεση και άλλες βιολογικές λειτουργίες.

Στους περισσότερους ανθρώπους, η προδιάθεση είναι πολυγονιδιακή. Αυτό σημαίνει ότι πολλές γενετικές παραλλαγές συμβάλλουν στον συνολικό κίνδυνο, χωρίς μία συγκεκριμένη παραλλαγή να καθορίζει από μόνη της εάν κάποιος θα εμφανίσει στεφανιαία νόσο.

Υπάρχουν όμως και ορισμένες κληρονομικές παθήσεις με ισχυρότερη γενετική επίδραση.

Οικογενής υπερχοληστερολαιμία

Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία είναι κληρονομική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από πολύ αυξημένη LDL χοληστερόλη, συχνά ήδη από την παιδική ηλικία.

Η μακροχρόνια έκθεση σε πολύ υψηλή LDL αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πρώιμης στεφανιαίας νόσου.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική, επειδή επιτρέπει την κατάλληλη αντιμετώπιση και τη διερεύνηση της πιθανής παρουσίας της διαταραχής σε άλλα μέλη της οικογένειας.

Τι είναι η λιποπρωτεΐνη(a) — Lp(a);

Η λιποπρωτεΐνη(a), γνωστή ως Lp(a), είναι ένα σωματίδιο λιποπρωτεΐνης του αίματος, τα επίπεδα του οποίου καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη γενετική προδιάθεση.

Η αυξημένη Lp(a) συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου και στένωσης της αορτικής βαλβίδας.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή επικαιροποίηση ESC/EAS του 2025, η μέτρηση της Lp(a) πρέπει να εξετάζεται τουλάχιστον μία φορά στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου.

Η αυξημένη Lp(a) δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση στεφανιαίας νόσου. Συνεκτιμάται με τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.

Αν ο πατέρας ή η μητέρα μου έπαθε έμφραγμα, θα πάθω κι εγώ;

Όχι απαραίτητα.

Το οικογενειακό ιστορικό πρώιμου εμφράγματος ή άλλης αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου αποτελεί σημαντική πληροφορία για την εκτίμηση του ατομικού κινδύνου.

Ο κίνδυνος αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν καρδιαγγειακά επεισόδια σε συγγενείς πρώτου βαθμού σε σχετικά νεαρή ηλικία.

Ωστόσο, το οικογενειακό ιστορικό δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει υποχρεωτικά την ίδια πάθηση.

Επιπλέον, τα μέλη μιας οικογένειας μπορεί να μοιράζονται όχι μόνο γονίδια αλλά και κοινές διατροφικές συνήθειες, περιβαλλοντικές εκθέσεις και άλλους παράγοντες.

Για τον λόγο αυτό, η παρουσία οικογενειακού ιστορικού αποτελεί λόγο για πιο προσεκτική εκτίμηση και αντιμετώπιση των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου.

Πότε χρειάζεται καρδιολογικός έλεγχος λόγω κληρονομικότητας;

Η ανάγκη ελέγχου εξαρτάται από το οικογενειακό ιστορικό, την ηλικία και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.

Η αρχική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Αναλυτικό οικογενειακό και ατομικό ιατρικό ιστορικό.
  • Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης.
  • Έλεγχο λιπιδίων, ιδιαίτερα της LDL χοληστερόλης.
  • Εκτίμηση του σακχαρώδους διαβήτη και άλλων μεταβολικών παραγόντων.
  • Μέτρηση της Lp(a), όταν δεν έχει προηγηθεί.
  • Εξατομικευμένη εκτίμηση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου.

Σε κατάλληλους ενήλικες χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, εργαλεία όπως το SCORE2 ή SCORE2-OP μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση του κινδύνου, σε συνδυασμό με το οικογενειακό ιστορικό και άλλους παράγοντες που δεν αποτυπώνονται πλήρως στους υπολογισμούς.

Δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι με θετικό οικογενειακό ιστορικό αξονική στεφανιογραφία, στεφανιογραφία ή άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις.

Η επιλογή περαιτέρω ελέγχου καθορίζεται από την εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση.

Μπορώ να προλάβω τη στεφανιαία νόσο αν έχω κληρονομική προδιάθεση;

Ναι, η γενετική προδιάθεση δεν αναιρεί τα οφέλη της πρόληψης.

Η διακοπή του καπνίσματος, η σωστή ρύθμιση της LDL χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης, η αντιμετώπιση του διαβήτη και η συστηματική σωματική δραστηριότητα μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Σε ανθρώπους με ιδιαίτερα υψηλό κληρονομικό κίνδυνο, όπως στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία, μπορεί να απαιτείται έγκαιρη και πιο εντατική υπολιπιδαιμική θεραπεία.

Η πρόληψη πρέπει να προσαρμόζεται στο ατομικό προφίλ κινδύνου και όχι να βασίζεται μόνο στην ύπαρξη ή την απουσία οικογενειακού ιστορικού.

Για πιο αναλυτικές οδηγίες, διαβάστε το άρθρο Καρδιαγγειακή Νόσος: Παράγοντες Κινδύνου και Πρόληψη.

Συμπέρασμα: Η στεφανιαία νόσος γεννιέται ή δημιουργείται;

Η στεφανιαία νόσος προκύπτει συνήθως από την αλληλεπίδραση της κληρονομικής προδιάθεσης με τους παράγοντες κινδύνου που δρουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.

Τα γονίδια μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισής της, αλλά δεν καθορίζουν απόλυτα τη μελλοντική υγεία της καρδιάς.

Η έγκαιρη αναγνώριση του αυξημένου κινδύνου, η αντιμετώπιση των τροποποιήσιμων παραγόντων και η κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην πρόληψη.

Ιατρικές πηγές

 

 

Table of Contents

Δρ. Ιλχάμ Κάφφα – Ειδικός Καρδιολόγος στην Αθήνα

Σχετικά με την Dr. Ilham Kaffa

Δρ. Ιλχάμ Κάφφα (Dr. Ilham Kaffa), MD
Ειδικός Καρδιολόγος στο κέντρο της Αθήνας, στην περιοχή Εξάρχεια – Πλατεία Κάνιγγος. Απέκτησε τον τίτλο ειδικότητας Καρδιολογίας στην Ελλάδα το 2019.

Διαθέτει κλινική εμπειρία από νοσοκομεία της Ελλάδας και του εξωτερικού και δραστηριοποιείται στην πρόληψη, τη διάγνωση και την παρακολούθηση καρδιαγγειακών παθήσεων.

Δείτε το πλήρες βιογραφικό, την εκπαίδευση και την κλινική εμπειρία της ιατρού →

Στο ιατρείο πραγματοποιούνται καρδιολογική εξέταση, ΗΚΓ, Triplex καρδιάς με Doppler, Holter ρυθμού, Holter πίεσης 24ώρου και προεγχειρητικός καρδιολογικός έλεγχος. Παρέχονται επίσης, όπου ενδείκνυται, ιατρικές βεβαιώσεις για γυμναστήριο και κολύμβηση.

Η επικοινωνία με τους ασθενείς μπορεί να πραγματοποιηθεί στα ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, αραβικά και ρωσικά.

Ιατρείο:
Τζωρτζ 20–22, Β΄ όροφος, Αθήνα 10682
Εξάρχεια – Πλατεία Κάνιγγος, Κέντρο Αθήνας

Τηλέφωνο: 210 921 0423
Κινητό: 698 007 7904

Καρδιολόγος Εξάρχεια – Κέντρο Αθήνας Κλείστε Ραντεβού

Send this to a friend