Στεφανιαία νόσος: συμπτώματα, αιτίες, διάγνωση και θεραπεία

Τι είναι η στεφανιαία νόσος;

Η στεφανιαία νόσος είναι πάθηση των αρτηριών που τροφοδοτούν τον καρδιακό μυ με αίμα και οξυγόνο. Συνήθως οφείλεται στην αθηροσκλήρωση: τη συσσώρευση χοληστερόλης και άλλων ουσιών στο τοίχωμα των αρτηριών, όπου σχηματίζονται αθηρωματικές πλάκες. Οι πλάκες μπορεί να στενεύουν τις αρτηρίες και να περιορίζουν την αιμάτωση της καρδιάς. Αν μια πλάκα υποστεί ρήξη ή διάβρωση, μπορεί να σχηματιστεί θρόμβος και να προκαλέσει οξύ στεφανιαίο σύνδρομο, όπως έμφραγμα. Η νόσος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια αρτηρία είναι τελείως «βουλωμένη». Επιπλέον, συμπτώματα ισχαιμίας μπορεί να εμφανιστούν χωρίς σημαντικές στενώσεις στις μεγάλες στεφανιαίες αρτηρίες, λόγω σπασμού των αγγείων ή δυσλειτουργίας της μικροκυκλοφορίας. Αυτές οι καταστάσεις χρειάζονται κατάλληλη διερεύνηση. Στα αγγλικά, η στεφανιαία νόσος αναφέρεται συνήθως ως coronary artery disease (CAD).

KAFFA MINI TOOLS 04Μια ματιά μέσα στην καρδιά

ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ

Στεφανιαίες αρτηρίες: Δείτε τι συμβαίνει όταν στενεύουν

Η καρδιά στέλνει αίμα στο σώμα. Πώς παίρνει όμως η ίδια το αίμα που χρειάζεται;

Dr. Ilham Kaffa

Η καρδιά χρειάζεται κι αυτή αίμα. Ας δούμε πώς το παίρνει.

Ένα απλοποιημένο παράδειγμα · Χωρίς προσωπικές μετρήσεις

Φυσιολογική αρτηρία

Εκπαιδευτικό παράδειγμα

Η ίδια αρτηρία, από κοντάΤομή κατά μήκος της αρτηρίας

Τα σημεία της εικόνας

1. Αυλός — ο χώρος όπου περνά το αίμα
3. Τοίχωμα της αρτηρίας
4. Εσωτερική επένδυση — ενδοθήλιο

Το αίμα περνά μέσα από έναν ανοιχτό χώρο. Αυτός ο χώρος λέγεται αυλός.

Οι στεφανιαίες αρτηρίες φέρνουν αίμα και οξυγόνο στον ίδιο τον καρδιακό μυ. Εδώ βλέπουμε ένα μικρό τμήμα μιας τέτοιας αρτηρίας σε μεγέθυνση.

Περιγραφή εικόνας

Κατά μήκος τομή στεφανιαίας αρτηρίας. Ο αυλός είναι ανοιχτός, ανάμεσα σε δύο λεία εσωτερικά όρια. Το αίμα κινείται προς τη συνέχεια της αρτηρίας που τροφοδοτεί τον καρδιακό μυ.

Dr. Ilham Kaffa

Παρατηρήστε τον ανοιχτό χώρο ανάμεσα στα τοιχώματα. Από εκεί περνά το αίμα.

Στένωση από πλάκα

Εκπαιδευτικό παράδειγμα

Η ίδια αρτηρία, από κοντάΤομή κατά μήκος της αρτηρίας

Τα σημεία της εικόνας

1. Αυλός — ο χώρος όπου περνά το αίμα
2. Αθηρωματική πλάκα μέσα στο τοίχωμα
3. Τοίχωμα της αρτηρίας
4. Εσωτερική επένδυση — ενδοθήλιο

Η αθηρωματική πλάκα σχηματίζεται μέσα στο τοίχωμα της αρτηρίας, κάτω από την εσωτερική της επένδυση.

Καθώς η πλάκα προβάλλει προς τα μέσα, αφήνει λιγότερο χώρο για να περάσει το αίμα. Η στένωση μπορεί να περιορίσει το αίμα που φτάνει στον καρδιακό μυ, ιδιαίτερα όταν η καρδιά χρειάζεται περισσότερο, όπως στην προσπάθεια.

Περιγραφή εικόνας

Η πλάκα βρίσκεται μέσα στο κάτω τοίχωμα, κάτω από τη λεπτή εσωτερική επένδυση, και προβάλλει προς τον αυλό. Το αίμα περνά από το στενότερο άνοιγμα πάνω από την πλάκα. Το τοίχωμα παραμένει συνεχές.

Dr. Ilham Kaffa

Η πλάκα είναι μέρος του παχυσμένου τοιχώματος. Δεν είναι υλικό που επιπλέει μέσα στο αίμα.

Μετά από stent

Εκπαιδευτικό παράδειγμα

Ένα παράδειγμα αντιμετώπισης — δεν χρειάζεται κάθε στένωση stent.

Η ίδια αρτηρία, από κοντάΤομή κατά μήκος της αρτηρίας

Τα σημεία της εικόνας

1. Αυλός — ο χώρος όπου περνά το αίμα
2. Αθηρωματική πλάκα μέσα στο τοίχωμα
3. Τοίχωμα της αρτηρίας
4. Εσωτερική επένδυση — ενδοθήλιο
5. Stent — μικρό μεταλλικό πλέγμα

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αγγειοπλαστική ανοίγει τον στενεμένο αυλό. Ένα μικρό μεταλλικό πλέγμα, το stent, τον βοηθά να παραμένει ανοιχτός.

Το μπαλόνι και ο καθετήρας αποσύρονται. Το stent μένει στη θέση του και η πλάκα παραμένει μέσα στο τοίχωμα. Το stent δεν αφαιρεί την πλάκα και δεν θεραπεύει από μόνο του τη στεφανιαία νόσο.

Περιγραφή εικόνας

Ένα μεταλλικό πλέγμα στηρίζει από μέσα το διευρυμένο τμήμα της αρτηρίας. Ο αυλός είναι πιο ανοιχτός από το προηγούμενο παράδειγμα. Η πλάκα παραμένει στο κάτω τοίχωμα, συμπιεσμένη και μετατοπισμένη προς τα έξω. Το μπαλόνι και ο καθετήρας έχουν αποσυρθεί.

Dr. Ilham Kaffa

Προσέξτε: ο χώρος άνοιξε, αλλά η πλάκα δεν εξαφανίστηκε. Δεν χρειάζεται κάθε στένωση stent.

Ποιες είναι οι αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου της στεφανιαίας νόσου;

Η συχνότερη αιτία της στεφανιαίας νόσου είναι η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η δημιουργία αθηρωματικών πλακών στο τοίχωμα των στεφανιαίων αρτηριών. Η διαδικασία αυτή μπορεί να εξελίσσεται για πολλά χρόνια χωρίς να προκαλεί συμπτώματα. Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

• Κάπνισμα: προκαλεί βλάβες στα αγγεία και αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης και εμφράγματος.
• Υψηλή χοληστερόλη: ιδιαίτερα η αυξημένη LDL χοληστερόλη συμβάλλει στην ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών.
• Αρτηριακή υπέρταση: η αυξημένη πίεση επιβαρύνει τα τοιχώματα των αρτηριών και αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
• Σακχαρώδης διαβήτης: συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου.
• Παχυσαρκία και καθιστική ζωή: συχνά συνυπάρχουν με υπέρταση, διαβήτη και διαταραχές των λιπιδίων.
• Ηλικία και οικογενειακό ιστορικό: ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει το ιστορικό πρόωρης στεφανιαίας νόσου σε στενούς συγγενείς.

Σε ορισμένους ανθρώπους, η αυξημένη λιποπρωτεΐνη(a), γνωστή ως Lp(a), αποτελεί επιπλέον κληρονομικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου.

Αυξημένη ομοκυστεΐνη: Μπορεί να βοηθήσει η διατροφή;

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που παράγεται φυσιολογικά στον οργανισμό. Τα αυξημένα επίπεδά της έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ομοκυστεΐνη αποτελεί απαραίτητα άμεση αιτία αθηροσκλήρωσης. Η διατροφή για την ομοκυστεΐνη επικεντρώνεται κυρίως στην επαρκή πρόσληψη φυλλικού οξέος (βιταμίνη Β9), βιταμίνης Β12 και βιταμίνης Β6, οι οποίες συμμετέχουν στον μεταβολισμό της. Χρήσιμες διατροφικές πηγές είναι:

• Φυλλικό οξύ: πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όσπρια, σπαράγγια και μπρόκολο.
• Βιταμίνη Β12: ψάρια, κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά και εμπλουτισμένα τρόφιμα.
• Βιταμίνη Β6: ψάρια, πουλερικά, ρεβίθια, πατάτες και μπανάνες.

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη μπορεί επίσης να σχετίζεται με έλλειψη βιταμινών, μειωμένη νεφρική λειτουργία ή άλλους παράγοντες που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Σημαντικό: Παρότι η χορήγηση φυλλικού οξέος και βιταμινών του συμπλέγματος Β μπορεί να μειώσει τις τιμές της ομοκυστεΐνης, οι κλινικές μελέτες δεν έχουν αποδείξει ότι η μείωση αυτή προλαμβάνει συστηματικά τα εμφράγματα ή τους καρδιαγγειακούς θανάτους. Η αντιμετώπιση μιας διαπιστωμένης ανεπάρκειας βιταμινών είναι σημαντική, αλλά η λήψη συμπληρωμάτων αποκλειστικά για την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου δεν συνιστάται χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.

Μπορεί να προληφθεί η στεφανιαία νόσος;

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε την ηλικία ή την κληρονομικότητα. Μπορούμε όμως να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο με τη διακοπή του καπνίσματος, τον έλεγχο της πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου, τη συστηματική σωματική δραστηριότητα και την υγιεινή διατροφή. Δείτε επίσης ποιες διατροφικές επιλογές βοηθούν στον έλεγχο της χοληστερόλης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της στεφανιαίας νόσου;

Η στεφανιαία νόσος μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια. Όταν περιορίζεται η αιμάτωση της καρδιάς, μπορεί να εμφανιστούν:

• Πίεση, βάρος, σφίξιμο ή δυσφορία στο στήθος, που συχνά περιγράφονται ως στηθάγχη.
• Ενόχληση που επεκτείνεται στα χέρια, στους ώμους, στον λαιμό, στη γνάθο, στην πλάτη ή στο πάνω μέρος της κοιλιάς.
• Δύσπνοια, ιδιαίτερα κατά τη σωματική προσπάθεια.
• Ασυνήθιστη κόπωση ή μειωμένη αντοχή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Στη σταθερή στηθάγχη, η ενόχληση συχνά εμφανίζεται με το περπάτημα, την ανηφόρα ή την έντονη συναισθηματική φόρτιση και υποχωρεί με την ανάπαυση. Αυτό το μοτίβο χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση και δεν αρκεί για αυτοδιάγνωση. Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς έντονο πόνο στο στήθος. Επίσης, η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη νόσο. Νέα ενόχληση, επιδείνωση ή συμπτώματα σε ηρεμία χρειάζονται άμεση προσοχή, όπως εξηγείται στην ενότητα για το έμφραγμα.

Η Συγκοπή – Το Συγκοπτικό Επεισόδιο

Πότε τα συμπτώματα μπορεί να σημαίνουν έμφραγμα;

Το έμφραγμα μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση της στεφανιαίας νόσου. Πιθανά συμπτώματα είναι:

• Πόνος, πίεση, βάρος ή σφίξιμο στο στήθος.
• Ενόχληση που επεκτείνεται σε ένα ή και στα δύο χέρια, στην πλάτη, στον λαιμό, στη γνάθο ή στο πάνω μέρος της κοιλιάς.
• Δύσπνοια, κρύος ιδρώτας, ναυτία ή έμετος.
• Έντονη αδυναμία, ζάλη ή λιποθυμία.

Μερικές φορές η ενόχληση μοιάζει με καούρα ή δυσπεψία. Δεν είναι ασφαλές να θεωρήσετε ότι προέρχεται από το στομάχι, ιδιαίτερα όταν είναι νέα ή συνοδεύεται από δύσπνοια, ιδρώτα ή αδυναμία. Αν υποψιάζεστε έμφραγμα, καλέστε αμέσως 166 ή 112. Μην περιμένετε να συμπληρωθούν 10 λεπτά και μην οδηγήσετε μόνοι σας στο νοσοκομείο. Σταματήστε τη δραστηριότητα, καθίστε σε ασφαλές σημείο και ακολουθήστε τις οδηγίες του τηλεφωνικού κέντρου. Αν έχετε ήδη διαγνωσμένη στηθάγχη, πόνος που εμφανίζεται πλέον σε ηρεμία, γίνεται εντονότερος ή διαφέρει από τα συνηθισμένα επεισόδια χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. Αν κάποιος καταρρεύσει, δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά, καλέστε 166 ή 112 και ξεκινήστε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση σύμφωνα με τις τηλεφωνικές οδηγίες. Χρησιμοποιήστε αυτόματο εξωτερικό απινιδωτή, αν είναι διαθέσιμος, ακολουθώντας τις φωνητικές οδηγίες του.

Πώς γίνεται η διάγνωση της στεφανιαίας νόσου;

Η Στεφανιαία Νόσος – Γεννιέται ή Δημιουργείται

Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα, στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στην εκτίμηση της πιθανότητας στεφανιαίας νόσου. Δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες εξετάσεις ούτε είναι απαραίτητο να γίνουν όλες.

Αρχικός καρδιολογικός έλεγχος

Ο αρχικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει:

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ): καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς. Ένα φυσιολογικό ΗΚΓ ηρεμίας δεν αποκλείει τη στεφανιαία νόσο.
• Εξετάσεις αίματος: βοηθούν στην αξιολόγηση της χοληστερόλης, του σακχάρου, της νεφρικής λειτουργίας και άλλων παραγόντων, ανάλογα με το ιστορικό.
• Triplex καρδιάς: ελέγχει τη λειτουργία του καρδιακού μυός και των βαλβίδων. Δεν απεικονίζει άμεσα όλες τις στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών.

Αξονική στεφανιογραφία και εξετάσεις ισχαιμίας

Όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, ο καρδιολόγος μπορεί να επιλέξει:

• Αξονική στεφανιογραφία: μη επεμβατική απεικόνιση των στεφανιαίων αρτηριών με αξονικό τομογράφο και ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, για την αναζήτηση πλακών και στενώσεων.
• Λειτουργική απεικόνιση: εξετάσεις όπως το stress echo, το σπινθηρογράφημα καρδιάς ή η μαγνητική καρδιάς με φόρτιση ελέγχουν αν υπάρχει ανεπαρκής αιμάτωση του μυοκαρδίου.

Η απλή δοκιμασία κόπωσης μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για τα συμπτώματα, την αντοχή και την απόκριση στην άσκηση. Έχει όμως περιορισμούς και δεν αρκεί σε κάθε περίπτωση για να αποκλειστεί η νόσος.

Πότε χρειάζεται επεμβατική στεφανιογραφία;

Η επεμβατική στεφανιογραφία, ή στεφανιαία αγγειογραφία, γίνεται με καθετήρα και σκιαγραφικό. Επιλέγεται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως υψηλός κίνδυνος, σοβαρά συμπτώματα παρά τη θεραπεία ή ευρήματα άλλων εξετάσεων που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Η επιλογή της εξέτασης λαμβάνει υπόψη και τη νεφρική λειτουργία, πιθανές αντιδράσεις σε σκιαγραφικό, προηγούμενες επεμβάσεις και τη δυνατότητα άσκησης. Σε ύποπτο οξύ έμφραγμα απαιτείται επείγουσα νοσοκομειακή αξιολόγηση, όχι αναμονή για προγραμματισμένες εξετάσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται η στεφανιαία νόσος;

Η θεραπεία της στεφανιαίας νόσου στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στη βελτίωση της καθημερινότητας και στη μείωση του κινδύνου εμφράγματος και άλλων επιπλοκών. Περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αγγειοπλαστική με stent ή χειρουργική παράκαμψη (bypass). Το θεραπευτικό πλάνο προσαρμόζεται στα συμπτώματα, στα ευρήματα των εξετάσεων και στα υπόλοιπα προβλήματα υγείας κάθε ανθρώπου.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Οι καθημερινές συνήθειες αποτελούν βασικό μέρος της θεραπείας:

• Διακοπή καπνίσματος: αν καπνίζετε, ζητήστε οργανωμένη υποστήριξη για τη διακοπή. Αποφύγετε επίσης την έκθεση στον καπνό άλλων.
• Μεσογειακή διατροφή: προτιμήστε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια και ανάλατους ξηρούς καρπούς. Χρησιμοποιήστε ελαιόλαδο αντί για βούτυρο και περιορίστε αλλαντικά, λιπαρά κρέατα, πολύ αλμυρά τρόφιμα και προϊόντα με πολλή πρόσθετη ζάχαρη.
• Τακτική σωματική δραστηριότητα: το περπάτημα και άλλες μορφές άσκησης μπορούν να βοηθήσουν, με ένταση και διάρκεια που καθορίζονται ανάλογα με την κατάστασή σας. Αν εμφανιστούν πόνος στο στήθος, ασυνήθιστη δύσπνοια ή ζάλη, σταματήστε τη δραστηριότητα και ζητήστε ιατρική αξιολόγηση.
• Υγιές σωματικό βάρος: όταν υπάρχει περιττό βάρος, η σταδιακή απώλειά του μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της πίεσης, του σακχάρου και των λιπιδίων. Αποφύγετε τις εξαντλητικές δίαιτες.
• Περιορισμός αλκοόλ: αν δεν πίνετε, μην ξεκινήσετε για να «προστατεύσετε την καρδιά».

Οι αλλαγές αυτές συμπληρώνουν τη φαρμακευτική αγωγή. Μην διακόπτετε ή τροποποιείτε τα φάρμακά σας χωρίς συνεννόηση με τον γιατρό σας.

Φάρμακα για τη στεφανιαία νόσο

Η φαρμακευτική θεραπεία της στεφανιαίας νόσου έχει δύο βασικούς στόχους: να μειώσει τον κίνδυνο εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών επιπλοκών και να ανακουφίσει συμπτώματα όπως η στηθάγχη. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τα ίδια φάρμακα. Η επιλογή εξαρτάται από τη μορφή και τη βαρύτητα της νόσου, το ιστορικό εμφράγματος ή stent, την αρτηριακή πίεση, τους παλμούς, τη λειτουργία της καρδιάς και τον κίνδυνο αιμορραγίας. Οι βασικές κατηγορίες φαρμάκων είναι:

• Στατίνες και άλλα υπολιπιδαιμικά: μειώνουν την LDL («κακή») χοληστερόλη και τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Όταν η μείωση της LDL δεν είναι επαρκής, μπορεί να προστεθούν άλλα φάρμακα, όπως η εζετιμίμπη ή, σε επιλεγμένους ασθενείς, αναστολείς PCSK9.
• Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα: η ασπιρίνη σε χαμηλή δόση ή η κλοπιδογρέλη χρησιμοποιούνται σε κατάλληλους ασθενείς με αθηροσκληρωτική στεφανιαία νόσο για την πρόληψη θρομβωτικών επεισοδίων. Μετά από stent ή οξύ στεφανιαίο σύνδρομο μπορεί να χρειάζεται συνδυασμός δύο αντιαιμοπεταλιακών για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η αγωγή εξατομικεύεται ανάλογα με τον ισχαιμικό και αιμορραγικό κίνδυνο. Διαβάστε επίσης πότε χορηγείται το Σαλοσπιρ.
• Β-αναστολείς και ανταγωνιστές ασβεστίου: χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της στηθάγχης και επιλέγονται ανάλογα με τους παλμούς, την πίεση και τη λειτουργία της καρδιάς. Οι β-αναστολείς έχουν επιπλέον σημαντικές ενδείξεις σε ορισμένους ασθενείς, όπως μετά από πρόσφατο έμφραγμα ή με μειωμένο κλάσμα εξώθησης. Δεν είναι απαραίτητοι για όλους τους ασθενείς με στεφανιαία νόσο.
• Νιτρώδη και άλλα αντιστηθαγχικά: μπορούν να ανακουφίσουν τον πόνο της στηθάγχης. Ορισμένα νιτρώδη έχουν ταχεία δράση, ενώ άλλα χρησιμοποιούνται για την πρόληψη επεισοδίων. Τα νιτρώδη δεν πρέπει να συνδυάζονται με φάρμακα όπως η σιλδεναφίλη ή η ταδαλαφίλη, επειδή μπορεί να προκαλέσουν επικίνδυνη πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Άλλα φάρμακα: σε συγκεκριμένους ασθενείς μπορεί να χρειάζονται αναστολείς ΜΕΑ ή ανταγωνιστές των υποδοχέων αγγειοτενσίνης, καθώς και κατάλληλη αγωγή για συνυπάρχουσα υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια ή σακχαρώδη διαβήτη.

Σημαντικό: Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή αλλάζετε τη δόση των φαρμάκων χωρίς ιατρική οδηγία, ιδιαίτερα αν έχετε υποβληθεί σε αγγειοπλαστική με stent. Η φαρμακευτική αγωγή χρειάζεται τακτική επανεκτίμηση, ώστε να ελέγχονται τα συμπτώματα, η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αγγειοπλαστική με stent ή bypass: Πότε χρειάζονται;

Σε ορισμένους ασθενείς με στεφανιαία νόσο, η φαρμακευτική θεραπεία δεν αρκεί για τον έλεγχο των συμπτωμάτων ή υπάρχουν σημαντικές στενώσεις που χρειάζονται επεμβατική αντιμετώπιση. Οι δύο βασικές μέθοδοι επαναιμάτωσης του καρδιακού μυός είναι:

• Αγγειοπλαστική με stent (PCI): πραγματοποιείται μέσω καθετήρα, συνήθως από τον καρπό ή τη βουβωνική χώρα. Ένα μικρό μπαλόνι διανοίγει τη στένωση και συνήθως τοποθετείται ένα μεταλλικό πλέγμα (stent), συχνά επικαλυμμένο με φάρμακο, ώστε να διατηρείται ανοιχτή η αρτηρία. Μπορεί να γίνει προγραμματισμένα για την αντιμετώπιση της στηθάγχης ή επειγόντως σε περίπτωση εμφράγματος. Διαβάστε επίσης τι πρέπει να προσέχετε μετά την τοποθέτηση stent.
• Αορτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass ή CABG): είναι καρδιοχειρουργική επέμβαση κατά την οποία χρησιμοποιούνται αρτηρίες ή φλέβες για τη δημιουργία νέων διαδρομών του αίματος γύρω από τις στενώσεις. Μπορεί να προτιμηθεί σε σύνθετη πολυαγγειακή στεφανιαία νόσο, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, σε σημαντική νόσο του στελέχους της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας ή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μειωμένης λειτουργίας της αριστερής κοιλίας. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο άρθρο για το προσδόκιμο ζωής μετά από bypass.

Πώς επιλέγεται η κατάλληλη θεραπεία;

Η απόφαση εξαρτάται από τη θέση και τη σοβαρότητα των στενώσεων, τα συμπτώματα, τη λειτουργία της καρδιάς, τις συνοδές παθήσεις και τον κίνδυνο της επέμβασης. Σε σύνθετες περιπτώσεις, η επιλογή γίνεται από συνεργαζόμενη ομάδα καρδιολόγων και καρδιοχειρουργών (Heart Team), λαμβάνοντας υπόψη και τις προτιμήσεις του ασθενούς. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο stent ή bypass. Η κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία και ο έλεγχος των παραγόντων κινδύνου παραμένουν απαραίτητα, ακόμη και μετά από επιτυχημένη επέμβαση.

Τι πρέπει να ρωτήσετε πριν από stent ή bypass;

Εάν ο καρδιολόγος σας προτείνει αγγειοπλαστική με stent ή χειρουργική παράκαμψη (bypass), είναι σημαντικό να κατανοήσετε γιατί συνιστάται η συγκεκριμένη θεραπεία και ποια οφέλη μπορείτε να περιμένετε. Πριν από μια προγραμματισμένη επέμβαση, μπορείτε να συζητήσετε τις ακόλουθες ερωτήσεις:

• Γιατί χρειάζομαι αυτή την επέμβαση; Στόχος είναι η ανακούφιση της στηθάγχης, η μείωση του κινδύνου εμφράγματος, η βελτίωση της επιβίωσης ή συνδυασμός αυτών;
• Υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές; Μπορώ να αντιμετωπιστώ με φαρμακευτική αγωγή ή είναι προτιμότερη κάποια μέθοδος επαναιμάτωσης;
• Γιατί προτείνεται stent αντί για bypass ή το αντίστροφο; Πώς επηρεάζουν την απόφαση η θέση και η έκταση των στενώσεων, ο διαβήτης και η λειτουργία της καρδιάς;
• Ποιοι είναι οι κίνδυνοι στη δική μου περίπτωση; Ποια είναι η πιθανότητα επιπλοκών και μελλοντικής επανεπέμβασης;
• Ποια φάρμακα θα χρειαστώ μετά; Για πόσο διάστημα θα λαμβάνω αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία και τι πρέπει να προσέχω;
• Πόσο διαρκεί η ανάρρωση; Πότε μπορώ να επιστρέψω στην εργασία, στην οδήγηση και στη σωματική δραστηριότητα;

Σε σύνθετες περιπτώσεις, η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας μπορεί να συζητηθεί από ομάδα επεμβατικών καρδιολόγων και καρδιοχειρουργών (Heart Team). Οι παραπάνω ερωτήσεις αφορούν κυρίως τις προγραμματισμένες επεμβάσεις. Σε περίπτωση οξέος εμφράγματος, η επείγουσα επαναιμάτωση δεν πρέπει να καθυστερεί.

Πηγές και ιατρική τεκμηρίωση

Το άρθρο βασίζεται σε διεθνείς καρδιολογικές κατευθυντήριες οδηγίες και έγκυρες ιατρικές πηγές:

• European Society of Cardiology (ESC) — 2024 Guidelines for the Management of Chronic Coronary Syndromes
• NHS — Coronary Heart Disease: Treatment
• American Heart Association — Coronary Artery Disease

Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2026.

Η Υπερτροφική Μυοκαρδιοπάθεια

Dr Ilham Kaffa Cardiologist in Athens