
Τι είναι τα αναβολικά στεροειδή;
Τα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή (Anabolic-Androgenic Steroids – AAS) είναι συνθετικές ουσίες με δράση παρόμοια με εκείνη της τεστοστερόνης.
Ορισμένα χρησιμοποιούνται στην ιατρική για συγκεκριμένες ενδείξεις. Ωστόσο, η μη ιατρική χρήση τους, ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις για αύξηση της μυϊκής μάζας ή βελτίωση της αθλητικής απόδοσης, συνδέεται με σημαντικούς κινδύνους για την υγεία.
Τα αναβολικά στεροειδή μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά, τα αιμοφόρα αγγεία, την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερόλη και το ορμονικό σύστημα.
Οι επιπτώσεις εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η διάρκεια της χρήσης, οι δόσεις, οι ουσίες που χρησιμοποιούνται και η κατάσταση της υγείας του ατόμου.
Πώς επηρεάζουν τα αναβολικά στεροειδή την καρδιά;
1. Αναβολικά στεροειδή και καρδιακή ανεπάρκεια
Η παρατεταμένη μη ιατρική χρήση αναβολικών στεροειδών έχει συσχετιστεί με αλλαγές στη δομή και στη λειτουργία του καρδιακού μυός.
Μπορεί να παρατηρηθούν αύξηση της μάζας της αριστερής κοιλίας, διαταραχές της μυοκαρδιακής λειτουργίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καρδιομυοπάθεια.
Όταν επηρεάζεται σημαντικά η λειτουργία της καρδιάς, μπορεί να εμφανιστεί καρδιακή ανεπάρκεια.
Συμπτώματα όπως δύσπνοια, μειωμένη αντοχή στην άσκηση, ασυνήθιστη κόπωση ή πρήξιμο στα πόδια χρειάζονται αξιολόγηση.
Διαβάστε περισσότερα για τα συμπτώματα και τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας.
2. Αναβολικά στεροειδή και έμφραγμα
Η χρήση αναβολικών στεροειδών μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς το λιπιδαιμικό προφίλ, συχνά μειώνοντας την HDL χοληστερόλη και αυξάνοντας την LDL.
Η παρατεταμένη έκθεση έχει επίσης συσχετιστεί με αθηροσκληρωτικές αλλοιώσεις στις στεφανιαίες αρτηρίες.
Η στεφανιαία νόσος μπορεί να περιορίσει την αιμάτωση του καρδιακού μυός και να οδηγήσει σε στηθάγχη ή έμφραγμα.
Για περισσότερες πληροφορίες, διαβάστε τον οδηγό για τη στεφανιαία νόσο.
3. Αναβολικά στεροειδή και αρρυθμίες
Οι μεταβολές στη δομή και στη λειτουργία του μυοκαρδίου μπορεί να δημιουργήσουν συνθήκες που ευνοούν την εμφάνιση αρρυθμιών.
Ορισμένοι χρήστες αναφέρουν αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία ή ακανόνιστους καρδιακούς χτύπους.
Ωστόσο, το αίσθημα παλμών δεν σημαίνει απαραίτητα σοβαρή αρρυθμία. Απαιτείται κατάλληλη ηλεκτροκαρδιογραφική αξιολόγηση.
Όταν υπάρχουν διαλείποντα επεισόδια, μπορεί να χρειαστεί Holter ρυθμού.
4. Αναβολικά στεροειδή και υψηλή αρτηριακή πίεση
Η μη ιατρική χρήση αναβολικών στεροειδών μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Η υπέρταση αποτελεί σημαντικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου και μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την καρδιά.
Η συστηματική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Δείτε περισσότερα για την αρτηριακή υπέρταση.
Τι έδειξαν οι νέες μελέτες για τους καρδιακούς κινδύνους;
Μια μεγάλη δανική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Circulation το 2025 εξέτασε 1.189 άνδρες με τεκμηριωμένη χρήση αναβολικών στεροειδών και 59.450 άτομα της ομάδας ελέγχου.
Κατά τη διάρκεια περίπου 11 ετών παρακολούθησης, η χρήση αναβολικών στεροειδών συσχετίστηκε με:
- Περίπου τριπλάσιο σχετικό κίνδυνο εμφράγματος.
- Περίπου 3,6 φορές υψηλότερο σχετικό κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας.
- Σημαντικά αυξημένο σχετικό κίνδυνο καρδιομυοπάθειας.
- Αυξημένη εμφάνιση αρρυθμιών και φλεβικών θρομβοεμβολικών επεισοδίων.
Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά, αλλά χρειάζονται σωστή ερμηνεία: πρόκειται για μελέτη παρατήρησης. Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι κάθε επιπλοκή προκλήθηκε αποκλειστικά από τα στεροειδή, ούτε επιτρέπουν να προβλέψουμε τον ατομικό κίνδυνο ενός συγκεκριμένου χρήστη.
Μια δεύτερη μελέτη του 2025, στο JAMA Network Open, εξέτασε άνδρες και γυναίκες που ασκούνταν σε γυμναστήρια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη συνολική διάρκεια έκθεσης σε αναβολικά στεροειδή συσχετιζόταν με περισσότερα ευρήματα στεφανιαίας αθηροσκλήρωσης και δυσμενείς μεταβολές σε υπερηχοκαρδιογραφικούς δείκτες μυοκαρδιακής λειτουργίας.
Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν ότι οι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι δεν αφορούν αποκλειστικά τους άνδρες ή τους επαγγελματίες αθλητές.
Οι καρδιακές επιπτώσεις υποχωρούν μετά τη διακοπή των αναβολικών;
Ορισμένες μεταβολές μπορεί να βελτιωθούν μετά τη διακοπή της χρήσης, ιδιαίτερα όταν αναγνωρίζονται έγκαιρα.
Ωστόσο, η πλήρης αποκατάσταση δεν είναι δεδομένη.
Η πιθανότητα βελτίωσης εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση της έκθεσης, την παρουσία εγκατεστημένης καρδιακής βλάβης και άλλους παράγοντες.
Εάν έχουν δημιουργηθεί σημαντικές αθηροσκληρωτικές αλλοιώσεις ή επίμονη μυοκαρδιακή δυσλειτουργία, οι επιπτώσεις μπορεί να παραμένουν και μετά τη διακοπή.
Γι’ αυτό τα άτομα με ιστορικό παρατεταμένης χρήσης δεν πρέπει να θεωρούν ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος εξαφανίζεται αυτόματα μόλις σταματήσουν τα στεροειδή.
Τι συμβαίνει στις ορμόνες μετά τη διακοπή;
Η εξωγενής λήψη ανδρογόνων καταστέλλει τη φυσιολογική λειτουργία του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–γονάδων.
Μετά τη διακοπή, ορισμένοι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν:
- Χαμηλά επίπεδα ενδογενούς τεστοστερόνης.
- Έντονη κόπωση και μειωμένη ενεργητικότητα.
- Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία ή στυτική δυσλειτουργία.
- Διαταραχές διάθεσης, άγχος ή καταθλιπτικά συμπτώματα.
- Διαταραχές γονιμότητας.
Σύμφωνα με τη θέση της Society for Endocrinology του 2026, σε πολλούς άνδρες παρατηρείται σταδιακή ορμονική αποκατάσταση, αλλά ο χρόνος διαφέρει σημαντικά και ορισμένοι παρουσιάζουν επίμονες διαταραχές.
Δεν συνιστάται η αυτοχορήγηση ορμονών ή άλλων φαρμάκων ως «θεραπεία αποκατάστασης» μετά τη διακοπή. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από κατάλληλο γιατρό, συνήθως με συμμετοχή ενδοκρινολόγου.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται καρδιολογικό έλεγχο;
Άτομα που χρησιμοποιούν ή έχουν χρησιμοποιήσει αναβολικά στεροειδή χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση εάν παρουσιάζουν:
- Αίσθημα παλμών ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια ταχυκαρδίας.
- Δύσπνοια στην προσπάθεια ή στην ηρεμία.
- Ανεξήγητη μείωση της αντοχής στην άσκηση.
- Πόνο ή δυσφορία στο στήθος.
- Ζάλη, τάση λιποθυμίας ή συγκοπή.
- Οίδημα κάτω άκρων.
Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει πλήρως την παρουσία καρδιαγγειακών μεταβολών.
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;
Ανάλογα με το ιστορικό και την κλινική εικόνα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει:
- Μέτρηση αρτηριακής πίεσης.
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ).
- Υπερηχοκαρδιογράφημα (Triplex καρδιάς), όταν υπάρχουν ενδείξεις.
- Holter ρυθμού σε περιπτώσεις ύποπτων διαλείπουσων αρρυθμιών.
- Εργαστηριακό έλεγχο λιπιδίων, γενικής αίματος και άλλων παραμέτρων.
- Ορμονικό έλεγχο, όταν υπάρχουν συμπτώματα υπογοναδισμού ή προβλήματα μετά τη διακοπή.
Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς όλες τις εξετάσεις. Η επιλογή πρέπει να εξατομικεύεται.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Καλέστε το 166 ή το 112 εάν εμφανιστεί επίμονος πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία με ανησυχητικά συνοδά συμπτώματα ή έντονα σημεία κυκλοφορικής αστάθειας.
Μην επιχειρήσετε να συνεχίσετε την προπόνηση ή να οδηγήσετε μόνοι σας στο νοσοκομείο όταν υπάρχει υποψία οξείας καρδιαγγειακής επιπλοκής.
Συχνές ερωτήσεις για τα αναβολικά στεροειδή
Τα αναβολικά στεροειδή προκαλούν έμφραγμα σε νεαρή ηλικία;
Η χρήση τους έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος ακόμη και σε πληθυσμούς σχετικά νεαρής ηλικίας. Ωστόσο, ο ατομικός κίνδυνος διαφέρει και δεν μπορεί να υπολογιστεί μόνο από το γεγονός της χρήσης.
Είναι ασφαλής η χρήση αναβολικών σε μικρές δόσεις;
Δεν υπάρχει τεκμηριωμένο όριο μη ιατρικής χρήσης που να μπορεί να χαρακτηριστεί ακίνδυνο για όλους. Ο κίνδυνος επηρεάζεται από τη συνολική έκθεση και άλλους παράγοντες.
Η συνταγογραφούμενη τεστοστερόνη έχει τους ίδιους κινδύνους;
Η ιατρικά ενδεδειγμένη θεραπεία με τεστοστερόνη, υπό παρακολούθηση και σε θεραπευτικές δόσεις, δεν είναι ισοδύναμη με τη μη ιατρική χρήση υψηλών δόσεων αναβολικών στεροειδών.
Οι ενδείξεις, οι δόσεις, οι κίνδυνοι και η απαιτούμενη παρακολούθηση διαφέρουν. Η θεραπεία με τεστοστερόνη δεν είναι κατάλληλη για όλους και απαιτεί σωστή ιατρική αξιολόγηση.
Συμπέρασμα
Η μη ιατρική χρήση αναβολικών στεροειδών μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή και ορμονική υγεία.
Οι νεότερες μελέτες ενισχύουν τα στοιχεία που συνδέουν την παρατεταμένη έκθεση με αυξημένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, μυοκαρδιακής δυσλειτουργίας, καρδιακής ανεπάρκειας και αρρυθμιών.
Η ενημέρωση, η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών επιπλοκών και η κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Η συζήτηση με τον γιατρό πρέπει να γίνεται με ειλικρίνεια και χωρίς φόβο στιγματισμού, ώστε να μπορεί να πραγματοποιηθεί σωστή αξιολόγηση και ασφαλής αντιμετώπιση.
Ιατρική βιβλιογραφία
- Windfeld-Mathiasen J, et al. Cardiovascular Disease in Anabolic Androgenic Steroid Users. Circulation. 2025.
- Buhl LF, et al. Illicit Anabolic Steroid Use and Cardiovascular Status in Men and Women. JAMA Network Open. 2025.
- Grant B, et al. Management of Non-Medical Androgen Use: A Position Statement by the Society for Endocrinology. Endocrine Connections. 2026.