Τι είναι η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (Αρρυθμία)
Η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία είναι ένας γρήγορος καρδιακός ρυθμός που προέρχεται από ηλεκτρικούς μηχανισμούς πάνω από τις κοιλίες της καρδιάς. Πολλές από τις συχνές μορφές παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας χαρακτηρίζονται από γρήγορο και κανονικό ρυθμό, με απότομη έναρξη και διακοπή.
Στους βασικούς μηχανισμούς περιλαμβάνονται η κολποκοιλιακή κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου (AVNRT), η κολποκοιλιακή ταχυκαρδία επανεισόδου μέσω παραπληρωματικής οδού (AVRT) και ορισμένες κολπικές ταχυκαρδίες.
Η ακριβής αναγνώριση απαιτεί ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή, κατά προτίμηση στη διάρκεια του επεισοδίου.
Τα ηλεκτρικά σήματα στην καρδιά βοηθούν στον έλεγχο του καρδιακού ρυθμού ενός ατόμου. Προβλήματα με τα κύτταρα που πυροδοτούν αυτά τα ηλεκτρικά σήματα μπορεί να οδηγήσουν σε ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.
Τα άτομα με παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία μπορεί να εμφανίσουν ξαφνικά πολύ γρήγορους παλμούς, συνήθως με σταθερό ρυθμό. Το επεισόδιο μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα παλμών, ζάλη, δύσπνοια, κόπωση ή δυσφορία στο στήθος.
Η ταχυκαρδία δεν ταυτίζεται με τη βραδυκαρδία, η οποία περιγράφει αργό καρδιακό ρυθμό. Επίσης, δεν είναι κάθε υπερκοιλιακή ταχυκαρδία ακανόνιστη.
Πως γίνεται η Παροξυσμική Υπερκοιλιακή Ταχυκαρδία
Η καρδιά περιέχει τέσσερις ξεχωριστούς θαλάμους: δύο κόλπους και δύο κοιλίες. Οι ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί μπορεί να αρχίσουν σε οποιονδήποτε από τους τέσσερις θαλάμους ή στις περιοχές που περιβάλλουν αυτούς τους θαλάμους. Οι υπερκοιλιακές αρρυθμίες ξεκινούν πάνω από τις κοιλίες, συνήθως στους κόλπους.
Τύποι υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας
Ορισμένοι τύποι υπερκοιλιακών αρρυθμιών περιλαμβάνουν:
– Κολπικός πτερυγισμός:
Αυτό συμβαίνει όταν ηλεκτρικά σήματα στους κόλπους προκαλούν γρήγορο ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό. Το άτομο μπορεί να αισθάνεται ότι η καρδιά του χτυπάει πολύ γρήγορα ή ότι προσθέτει επιπλέον χτύπους.
– Κολπική μαρμαρυγή:
Αυτή είναι η πιο συχνή καρδιακή αρρυθμία. Συμβαίνει όταν οι κόλποι χτυπούν ταχύτερα από το συνηθισμένο λόγω των δυσλειτουργικών ηλεκτρικών σημάτων. Το άτομο μπορεί να βιώνει περιόδους με πολύ ακανόνιστο και γρήγορο καρδιακό ρυθμό, έως και 180 παλμούς ανά λεπτό.
– Κολποκοιλιακή κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου:
Η κολποκοιλιακή κομβική ταχυκαρδία επανεισόδου (AVNRT) είναι μια συχνή μορφή παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας. Οφείλεται σε ηλεκτρικό κύκλωμα επανεισόδου που χρησιμοποιεί λειτουργικά διαφορετικές οδούς αγωγής στην περιοχή του κολποκοιλιακού κόμβου.
Διαφέρει από την κολποκοιλιακή ταχυκαρδία επανεισόδου (AVRT), στην οποία συμμετέχει παραπληρωματική ηλεκτρική οδός που συνδέει τους κόλπους με τις κοιλίες.
Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν επεισόδια γρήγορου, συνήθως κανονικού καρδιακού ρυθμού, με απότομη έναρξη και λήξη.
Η παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (Paroxysmal supraventricular tachycardia/ P SVT) είναι ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από ρυθμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία (SVT) απότομης έναρξης και διακοπής
Κολπική ταχυκαρδία
Η κολπική ταχυκαρδία είναι μια υπερκοιλιακή αρρυθμία κατά την οποία τα ηλεκτρικά ερεθίσματα δημιουργούνται σε μια περιοχή των κόλπων έξω από τον φλεβόκομβο ή οφείλονται σε παθολογικό κύκλωμα.
Μπορεί να εμφανίζεται σε σύντομα επεισόδια ή να επιμένει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ο καρδιακός ρυθμός είναι συχνά κανονικός, αλλά αυτό εξαρτάται από τον μηχανισμό της αρρυθμίας και την κολποκοιλιακή αγωγή.
Η κολπική ταχυκαρδία δεν είναι το ίδιο με την κολπική μαρμαρυγή ούτε με τη φυσιολογική φλεβοκομβική ταχυκαρδία. Η διαφοροποίηση βασίζεται στο ηλεκτροκαρδιογράφημα και ενίοτε απαιτεί εξειδικευμένη ηλεκτροφυσιολογική αξιολόγηση.
– Φλεβοκομβική ταχυκαρδία:
Η φλεβοκομβική ταχυκαρδία συνήθως δεν αποτελεί αρρυθμία και μπορεί να συμβεί όταν ένα άτομο ασκείται ή αισθάνεται άγχος, γεγονός που προκαλεί την καρδιά του να χτυπά πολύ γρήγορα. Ωστόσο, μερικές φορές η καρδιά στέλνει σήματα για να χτυπήσει πιο γρήγορα όταν δεν υπάρχει λόγος να το κάνει. Οι γιατροί ονομάζουν αυτό το φαινόμενο ακατάλληλη φλεβοκομβική ταχυκαρδία. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά που βιώνουν κατά τη διάρκεια βαριάς άσκησης, συμπεριλαμβανομένης της δύσπνοιας και του γρήγορου καρδιακού ρυθμού.
Αιτίες της παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας
Ποια είναι τα συμπτώματα της υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας;
Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι η ξαφνική αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά πολύ γρήγορα.
Πιθανά συμπτώματα είναι:
- Έντονο αίσθημα παλμών, με αιφνίδια έναρξη.
- Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας.
- Δύσπνοια ή δυσφορία στο στήθος.
- Κόπωση ή αδυναμία κατά τη διάρκεια του επεισοδίου.
- Τάση λιποθυμίας ή, σπανιότερα, συγκοπή.
Ορισμένοι ασθενείς αισθάνονται επίσης έντονους παλμούς στον λαιμό.
Η ένταση των συμπτωμάτων εξαρτάται από την καρδιακή συχνότητα, τη διάρκεια του επεισοδίου, την αρτηριακή πίεση και την ύπαρξη άλλων καρδιακών παθήσεων.
Πώς γίνεται η διάγνωση της παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας;
Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ)
Το ηλεκτροκαρδιογράφημα είναι βασική εξέταση για την αναγνώριση της ταχυκαρδίας.
Η καταγραφή κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή το ΗΚΓ ανάμεσα στα επεισόδια μπορεί να είναι φυσιολογικό.
Holter ρυθμού και παρατεταμένη καταγραφή
Όταν τα επεισόδια εμφανίζονται κατά διαστήματα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί Holter ρυθμού ή συσκευή καταγραφής μεγαλύτερης διάρκειας.
Η επιλογή της διάρκειας παρακολούθησης εξαρτάται από τη συχνότητα των συμπτωμάτων.
Triplex καρδιάς και άλλες εξετάσεις
Ο καρδιολόγος μπορεί να συστήσει υπερηχοκαρδιογράφημα για την αξιολόγηση της δομής και της λειτουργίας της καρδιάς.
Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί να χρειαστούν επίσης εξετάσεις αίματος για ηλεκτρολύτες, θυρεοειδική λειτουργία ή άλλα πιθανά προβλήματα.
Ηλεκτροφυσιολογική μελέτη
Σε επιλεγμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν σχεδιάζεται κατάλυση, η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη βοηθά στον ακριβή εντοπισμό του μηχανισμού της αρρυθμίας.
Τι να κάνω όταν εμφανιστεί υπερκοιλιακή ταχυκαρδία;
Εάν αισθανθείτε ξαφνικά πολύ γρήγορους παλμούς:
- Διακόψτε τη σωματική δραστηριότητα και καθίστε σε ασφαλές σημείο.
- Παρατηρήστε εάν υπάρχουν συμπτώματα όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια, σοβαρή ζάλη ή τάση λιποθυμίας.
- Εάν έχετε ήδη διαγνωσμένη υπερκοιλιακή ταχυκαρδία και ο γιατρός σας έχει διδάξει συγκεκριμένους χειρισμούς, ακολουθήστε τις εξατομικευμένες οδηγίες του.
- Εάν πρόκειται για πρώτο επεισόδιο, οι παλμοί επιμένουν ή η κατάσταση σας ανησυχεί, αναζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση.
Μην κάνετε μόνοι σας μάλαξη στον λαιμό ή στον καρωτιδικό κόλπο και μην λαμβάνετε επιπλέον αντιαρρυθμικά φάρμακα χωρίς ιατρική οδηγία.
Μπορεί ο χειρισμός Valsalva να σταματήσει την ταχυκαρδία;
Ο χειρισμός Valsalva είναι ένας μη φαρμακευτικός χειρισμός που μπορεί να διακόψει ορισμένες μορφές κανονικής παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας, ιδιαίτερα εκείνες που εξαρτώνται από τον κολποκοιλιακό κόμβο.
Η τροποποιημένη τεχνική μπορεί να είναι αποτελεσματικότερη από τον κλασικό χειρισμό.
Ωστόσο, δεν είναι κατάλληλος για κάθε ταχυκαρδία ή κάθε ασθενή. Πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τις οδηγίες επαγγελματία υγείας, όταν έχει αναγνωριστεί ο κατάλληλος τύπος αρρυθμίας και ο ασθενής είναι αιμοδυναμικά σταθερός.
Δεν πρέπει να καθυστερεί την επείγουσα αντιμετώπιση σοβαρών συμπτωμάτων.
Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια;
Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112 αν οι γρήγοροι παλμοί συνοδεύονται από:
- Έντονο ή επίμονο πόνο στο στήθος.
- Σοβαρή δύσπνοια.
- Λιποθυμία ή έντονη τάση λιποθυμίας.
- Σύγχυση ή σημεία σημαντικής κυκλοφορικής αστάθειας.
Μην οδηγήσετε μόνοι σας προς το νοσοκομείο.
Πώς αντιμετωπίζεται η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία;
Η θεραπεία εξαρτάται από τον ηλεκτρικό μηχανισμό της αρρυθμίας, τη συχνότητα και τη βαρύτητα των επεισοδίων και τις προτιμήσεις του ασθενούς.
Αντιμετώπιση ενός οξέος επεισοδίου
Σε αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς με συγκεκριμένες μορφές κανονικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας, η ιατρική αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:
- Κατάλληλους χειρισμούς διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου.
- Ενδοφλέβια αδενοσίνη, όταν ενδείκνυται.
- Άλλες φαρμακευτικές επιλογές, ανάλογα με τον τύπο της αρρυθμίας.
Εάν υπάρχει αιμοδυναμική αστάθεια, μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα συγχρονισμένη ηλεκτρική ανάταξη.
Η αντιμετώπιση μιας ταχυκαρδίας με ευρέα QRS ή πιθανή προδιέγερση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, επειδή ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σε άλλες ταχυκαρδίες μπορεί να είναι επικίνδυνα.
Φαρμακευτική θεραπεία
Σε ορισμένους ασθενείς, ο γιατρός μπορεί να προτείνει φαρμακευτική θεραπεία για τη μείωση της συχνότητας ή της έντασης των επεισοδίων.
Η επιλογή εξαρτάται από τον τύπο της ταχυκαρδίας, τις συνοδές παθήσεις και την καταλληλότητα κάθε φαρμάκου.
Ablation για υπερκοιλιακή ταχυκαρδία
Η κατάλυση με καθετήρα (ablation) αποτελεί καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή για πολλές μορφές υποτροπιάζουσας, συμπτωματικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας, ιδιαίτερα την AVNRT και την AVRT.
Με τη βοήθεια ηλεκτροφυσιολογικής χαρτογράφησης, ο ειδικός εντοπίζει και τροποποιεί το ηλεκτρικό κύκλωμα που προκαλεί την αρρυθμία.
Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, η μέθοδος προσφέρει υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας επιτυχίας. Ωστόσο, όπως κάθε επεμβατική διαδικασία, έχει πιθανούς κινδύνους.
Διαβάστε περισσότερα για το ablation, τις τεχνικές και τους πιθανούς κινδύνους.
Συχνές ερωτήσεις για την παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία
Είναι επικίνδυνη η παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία;
Σε πολλούς ασθενείς χωρίς σημαντική δομική καρδιοπάθεια, η πρόγνωση είναι καλή. Ωστόσο, ορισμένα επεισόδια μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά συμπτώματα ή αιμοδυναμική αστάθεια, ιδιαίτερα όταν υπάρχει άλλη καρδιακή νόσος.
Μπορεί η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία να σταματήσει μόνη της;
Ναι. Πολλά επεισόδια παροξυσμικής υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας διακόπτονται αυτόματα.
Αυτό δεν αποκλείει την ανάγκη διερεύνησης, ειδικά όταν τα επεισόδια επανέρχονται ή προκαλούν έντονη ενόχληση.
Πόση ώρα μπορεί να διαρκέσει ένα επεισόδιο;
Η διάρκεια ποικίλλει. Ένα επεισόδιο μπορεί να κρατήσει λίγα λεπτά ή να επιμείνει περισσότερο.
Η διάρκεια από μόνη της δεν αρκεί για να καθορίσει την επικινδυνότητα. Σημασία έχουν τα συμπτώματα και η συνολική κλινική κατάσταση.
Θεραπεύεται οριστικά η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία;
Σε πολλές μορφές επανεισόδου, η κατάλυση μπορεί να εξαλείψει το υπεύθυνο ηλεκτρικό κύκλωμα με υψηλή αποτελεσματικότητα.
Ωστόσο, η επιτυχία εξαρτάται από τον ακριβή τύπο της αρρυθμίας και δεν μπορεί να δοθεί απόλυτη εγγύηση για όλους τους ασθενείς.
Συμπέρασμα
Η παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία είναι μια αρρυθμία που συνήθως εμφανίζεται με αιφνίδια έναρξη και λήξη γρήγορων, κανονικών παλμών.
Η σωστή διάγνωση βασίζεται κυρίως στην ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή του επεισοδίου και, όταν χρειάζεται, στην περαιτέρω ηλεκτροφυσιολογική αξιολόγηση.
Η θεραπεία εξατομικεύεται. Σε αρκετούς ασθενείς, ιδιαίτερα όταν τα επεισόδια είναι συχνά και συμπτωματικά, η κατάλυση αποτελεί μια αποτελεσματική μακροχρόνια θεραπευτική επιλογή.
Ιατρική βιβλιογραφία
European Society of Cardiology. 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia.
https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/5/655/5556821
NHS. Supraventricular tachycardia (SVT).
https://www.nhs.uk/conditions/supraventricular-tachycardia-svt/
American Heart Association. Guidelines for Adult Advanced Life Support — management of narrow-complex tachycardia.
https://cpr.heart.org/en/resuscitation-science/cpr-and-ecc-guidelines/adult-advanced-life-support
