Τι είναι η στεφανιογραφία;
Η στεφανιογραφία είναι μια επεμβατική διαγνωστική εξέταση που επιτρέπει στον καρδιολόγο να απεικονίσει τις στεφανιαίες αρτηρίες, δηλαδή τα αγγεία που τροφοδοτούν με αίμα τον καρδιακό μυ.
Πραγματοποιείται με ειδικούς καθετήρες και σκιαγραφικό υλικό, ώστε να εντοπιστούν πιθανές στενώσεις ή αποφράξεις των αρτηριών.
Η εξέταση χρησιμοποιείται κυρίως στη διερεύνηση σημαντικής στεφανιαίας νόσου και στην αντιμετώπιση οξέων στεφανιαίων συνδρόμων, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς με πόνο στο στήθος στεφανιογραφία. Η απόφαση εξαρτάται από τα συμπτώματα, την κλινική εκτίμηση, τις προηγούμενες εξετάσεις και τον συνολικό κίνδυνο.
Πώς γίνεται η στεφανιογραφία;
Η στεφανιογραφία πραγματοποιείται σε ειδικό αιμοδυναμικό εργαστήριο νοσοκομείου.
Ο ασθενής παραμένει συνήθως ξύπνιος. Χορηγείται τοπική αναισθησία στο σημείο εισαγωγής του καθετήρα και, εφόσον χρειάζεται, ήπια καταστολή.
Τα βασικά στάδια της εξέτασης
- Είσοδος του καθετήρα: Συνήθως επιλέγεται η κερκιδική αρτηρία στον καρπό. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται η μηριαία αρτηρία στη βουβωνική χώρα.
- Προώθηση του καθετήρα: Με ακτινοσκοπική καθοδήγηση, ο καθετήρας φτάνει στα στόμια των στεφανιαίων αρτηριών.
- Χορήγηση σκιαγραφικού: Το σκιαγραφικό επιτρέπει την απεικόνιση των αγγείων με ακτίνες Χ.
- Αξιολόγηση στενώσεων: Ο επεμβατικός καρδιολόγος εξετάζει τις εικόνες και εκτιμά την παρουσία και τη βαρύτητα των στενώσεων.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται πρόσθετες τεχνικές, όπως η μέτρηση FFR ή iFR, για να εκτιμηθεί αν μια στένωση επηρεάζει σημαντικά την αιματική ροή.
Πώς προετοιμάζεται ο ασθενής;
Πριν από την εξέταση αξιολογούνται το ιατρικό ιστορικό, η νεφρική λειτουργία, οι αλλεργίες και τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής.
Οι οδηγίες σχετικά με τη νηστεία και τη λήψη φαρμάκων δίνονται από το νοσοκομείο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή φάρμακα για τον σακχαρώδη διαβήτη.
Μην διακόπτετε κανένα φάρμακο χωρίς συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.
Πότε χρειάζεται στεφανιογραφία;
Η στεφανιογραφία δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για κάθε ασθενή με πιθανή στεφανιαία νόσο.
Στα χρόνια στεφανιαία σύνδρομα μπορεί να συνιστάται όταν:
- Υπάρχει πολύ υψηλή κλινική πιθανότητα σημαντικής αποφρακτικής στεφανιαίας νόσου.
- Η στηθάγχη επιμένει παρά την κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία.
- Εμφανίζεται χαρακτηριστικός πόνος στο στήθος ή δύσπνοια σε πολύ μικρή προσπάθεια.
- Οι μη επεμβατικές εξετάσεις δείχνουν ισχαιμία υψηλού κινδύνου ή ευρήματα που υποδηλώνουν σημαντική στεφανιαία νόσο.
- Χρειάζεται αναλυτική αξιολόγηση των στεφανιαίων αρτηριών για την επιλογή κατάλληλης θεραπείας.
Χρειάζεται στεφανιογραφία μετά από παθολογική δοκιμασία κόπωσης;
Όχι απαραίτητα.
Ένα παθολογικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί αυτόματα ένδειξη επεμβατικής στεφανιογραφίας. Η απόφαση εξαρτάται από τον βαθμό ισχαιμίας, τα συμπτώματα, τη συνολική πιθανότητα στεφανιαίας νόσου και τα υπόλοιπα κλινικά ευρήματα.
Σε αρκετούς σταθερούς ασθενείς μπορούν να χρησιμοποιηθούν πρώτα μη επεμβατικές εξετάσεις, όπως η αξονική στεφανιογραφία ή η λειτουργική απεικόνιση ισχαιμίας.
Πότε γίνεται επειγόντως;
Σε οξύ στεφανιαίο σύνδρομο, όπως έμφραγμα με ανάσπαση του ST, απαιτείται άμεση επεμβατική αντιμετώπιση όταν είναι διαθέσιμη εγκαίρως.
Άλλοι ασθενείς με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο αξιολογούνται ανάλογα με τον κίνδυνο, ώστε να καθοριστεί πόσο γρήγορα χρειάζεται στεφανιογραφία.
Εάν εμφανίσετε έντονο ή επίμονο πόνο στο στήθος, ιδιαίτερα με δύσπνοια, εφίδρωση ή τάση λιποθυμίας, καλέστε το 166 ή το 112.
Πότε χρειάζεται stent και πότε bypass;
Η στεφανιογραφία δείχνει την ανατομία των στεφανιαίων αρτηριών και βοηθά στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να προταθεί:
- Φαρμακευτική θεραπεία: Όταν δεν υπάρχει ένδειξη επαναιμάτωσης ή όταν η συντηρητική αντιμετώπιση είναι καταλληλότερη.
- Αγγειοπλαστική με stent (PCI): Όταν μια σημαντική στένωση μπορεί να αντιμετωπιστεί με διαδερμική επέμβαση.
- Αορτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass ή CABG): Σε επιλεγμένους ασθενείς με εκτεταμένη ή πολύπλοκη στεφανιαία νόσο.
Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των αγγείων που έχουν στενώσεις.
Σημαντικό ρόλο έχουν η θέση και η πολυπλοκότητα των βλαβών, η λειτουργία της αριστερής κοιλίας, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι συνυπάρχουσες παθήσεις και ο χειρουργικός κίνδυνος.
Σε σύνθετες περιπτώσεις, η απόφαση λαμβάνεται από διεπιστημονική ομάδα καρδιολόγων και καρδιοχειρουργών (Heart Team), με συμμετοχή του ασθενούς.
Η διαγνωστική στεφανιογραφία δεν σημαίνει ότι θα τοποθετηθεί οπωσδήποτε stent.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ανάρρωση μετά την αγγειοπλαστική, διαβάστε το άρθρο Τι προσέχω μετά το στεντ (stent);.
Πονάει η στεφανιογραφία; Είναι επικίνδυνη;
Η στεφανιογραφία πραγματοποιείται συνήθως με τοπική αναισθησία και δεν απαιτεί γενική αναισθησία.
Ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί ένα μικρό τσίμπημα κατά τη χορήγηση του τοπικού αναισθητικού, πίεση στο σημείο εισαγωγής ή παροδική αίσθηση θερμότητας κατά τη χορήγηση του σκιαγραφικού.
Η εξέταση είναι γενικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται από έμπειρη ομάδα, αλλά, όπως κάθε επεμβατική πράξη, έχει πιθανούς κινδύνους.
Ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν;
Οι συχνότερες είναι συνήθως ήπιες, όπως μικρό αιμάτωμα ή ευαισθησία στο σημείο παρακέντησης.
Λιγότερο συχνά μπορεί να παρουσιαστούν:
- Σημαντική αιμορραγία ή αγγειακή επιπλοκή.
- Αλλεργική αντίδραση στο σκιαγραφικό.
- Επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας σε ευάλωτους ασθενείς.
- Καρδιακές αρρυθμίες.
- Πολύ σπάνια, έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του ασθενούς, τη νεφρική λειτουργία, την παρουσία άλλων παθήσεων και το είδος της επέμβασης.
Πριν από τη στεφανιογραφία, ο επεμβατικός καρδιολόγος εξηγεί τα αναμενόμενα οφέλη, τους πιθανούς κινδύνους και τις εναλλακτικές επιλογές.
Πόσες ώρες μένουμε στο νοσοκομείο μετά τη στεφανιογραφία;
Μετά από μια απλή διαγνωστική στεφανιογραφία, πολλοί ασθενείς μπορούν να επιστρέψουν στο σπίτι την ίδια ημέρα, μετά από κατάλληλη παρακολούθηση.
Η διάρκεια παραμονής εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς, το σημείο εισαγωγής του καθετήρα και το αν πραγματοποιήθηκε μόνο διαγνωστική εξέταση ή και αγγειοπλαστική.
Χρειάζεται παρατεταμένη κατάκλιση;
Όταν η εξέταση γίνεται από τον καρπό, η κινητοποίηση μπορεί συνήθως να πραγματοποιηθεί σχετικά γρήγορα.
Όταν χρησιμοποιείται η μηριαία αρτηρία, μπορεί να χρειάζεται παραμονή σε ύπτια θέση για περισσότερη ώρα.
Δεν ισχύει ότι όλοι οι ασθενείς πρέπει υποχρεωτικά να παραμένουν ξαπλωμένοι για 6–8 ώρες.
Τι πρέπει να προσέχω μετά τη στεφανιογραφία;
- Ακολουθήστε τις οδηγίες του νοσοκομείου σχετικά με την κινητοποίηση, την οδήγηση και τη σωματική δραστηριότητα.
- Αποφύγετε τη βαριά σωματική προσπάθεια για όσο διάστημα σας έχει συστηθεί.
- Παρακολουθήστε το σημείο εισαγωγής για αιμορραγία, αυξανόμενο πρήξιμο ή έντονο πόνο.
- Μην αλλάζετε αυθαίρετα τη φαρμακευτική σας αγωγή.
- Εφόσον επιτρέπεται από την ιατρική σας κατάσταση, ακολουθήστε τις οδηγίες για επαρκή πρόσληψη υγρών.
Σημαντική αιμορραγία που δεν σταματά με σταθερή πίεση, πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια ή αιφνίδια διαταραχή της κυκλοφορίας στο άκρο απαιτούν επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.
Σημαντικές πληροφορίες
Στεφανιαία νόσος: Ένας κατά συρροή δολοφόνος ζει δίπλα
Καρδιογράφημα (ΗΚΓ) – Το Καρδιογράφημα Πως Γίνεται;
Συμπέρασμα
Η στεφανιογραφία αποτελεί σημαντική εξέταση για τη διάγνωση και την αξιολόγηση της στεφανιαίας νόσου.
Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητη για κάθε ασθενή με πόνο στο στήθος ή παθολογική δοκιμασία κόπωσης.
Η ανάγκη πραγματοποίησής της καθορίζεται από τα συμπτώματα, την πιθανότητα σοβαρής στεφανιαίας νόσου και τα αποτελέσματα των προηγούμενων εξετάσεων.
Όταν εντοπιστούν σημαντικές στενώσεις, ο καρδιολόγος αξιολογεί εάν η καταλληλότερη αντιμετώπιση είναι η φαρμακευτική θεραπεία, η αγγειοπλαστική ή η αορτοστεφανιαία παράκαμψη.
Η σωστή επιλογή θεραπείας είναι εξατομικευμένη και βασίζεται στη συνολική καρδιολογική αξιολόγηση.
