Αυξημένοι παλμοί: πού οφείλονται και πότε ανησυχούμε;

Αυξημένοι παλμοί: τι σημαίνουν και πού οφείλονται;

Γράφει η Dr. Ilham Kaffa, Ειδικός Καρδιολόγος στην Αθήνα.

Οι αυξημένοι παλμοί της καρδιάς μπορεί να εμφανιστούν φυσιολογικά κατά την άσκηση, σε περιόδους άγχους ή μετά από έντονη συγκίνηση. Μερικές φορές, όμως, σχετίζονται με αρρυθμίες ή άλλες παθήσεις που χρειάζονται διερεύνηση.

Στους περισσότερους ενήλικες, η φυσιολογική καρδιακή συχνότητα σε ηρεμία κυμαίνεται περίπου μεταξύ 60 και 100 παλμών το λεπτό. Όταν ξεπερνά τους 100 παλμούς σε ηρεμία, χρησιμοποιούμε τον όρο ταχυκαρδία.

Οι αυξημένοι παλμοί δεν σημαίνουν απαραίτητα καρδιοπάθεια. Σημασία έχει αν εμφανίζονται σε ηρεμία ή κατά την προσπάθεια, πόσο διαρκούν, αν ο ρυθμός είναι σταθερός ή ακανόνιστος και ποια συμπτώματα τους συνοδεύουν.

Στο άρθρο εξηγούμε τις συχνότερες αιτίες, πώς να μετράτε σωστά τους παλμούς σας και πότε χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση.

Ποιες είναι οι αιτίες των αυξημένων παλμών καρδιάς;

Οι αυξημένοι παλμοί μπορεί να αποτελούν φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού ή σύμπτωμα κάποιας υποκείμενης κατάστασης.

Συχνές και παροδικές αιτίες

• Σωματική άσκηση ή έντονη δραστηριότητα.
• Άγχος, φόβος ή συναισθηματική ένταση.
• Πυρετός ή πόνος.
• Αφυδάτωση.
• Έλλειψη ύπνου.
• Κάπνισμα, νικοτίνη και υπερβολική κατανάλωση διεγερτικών ουσιών.
• Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αποσυμφορητικά ή βρογχοδιασταλτικά.

Παθολογικές αιτίες

Οι αυξημένοι παλμοί μπορεί επίσης να σχετίζονται με:

• Αναιμία.
• Υπερθυρεοειδισμό.
• Λοιμώξεις.
• Διαταραχές ηλεκτρολυτών.
• Καρδιακή ανεπάρκεια ή άλλες καρδιακές παθήσεις.
• Καρδιακές αρρυθμίες.

Φλεβοκομβική ταχυκαρδία ή αρρυθμία;

Η φλεβοκομβική ταχυκαρδία εμφανίζεται όταν ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς αυξάνει τη συχνότητά του. Μπορεί να αποτελεί φυσιολογική αντίδραση, για παράδειγμα στην άσκηση ή στον πυρετό.

Αντίθετα, ορισμένες ταχυαρρυθμίες προκαλούνται από παθολογικά ηλεκτρικά κυκλώματα της καρδιάς. Μπορεί να εμφανίζονται ξαφνικά, να προκαλούν πολύ γρήγορους παλμούς ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.

Η διάκριση δεν μπορεί να γίνει με ασφάλεια μόνο από τον αριθμό των παλμών. Χρειάζεται καταγραφή με ηλεκτροκαρδιογράφημα.

Πώς να μετρήσετε σωστά τους παλμούς σας;

Για να αξιολογήσετε την καρδιακή συχνότητα σε ηρεμία:

1. Καθίστε ήρεμα για περίπου 5 λεπτά.
2. Τοποθετήστε τον δείκτη και τον μέσο στο εσωτερικό του καρπού, προς την πλευρά του αντίχειρα.
3. Πιέστε απαλά μέχρι να αισθανθείτε τον σφυγμό.
4. Μετρήστε τους παλμούς για 60 δευτερόλεπτα.
5. Παρατηρήστε αν οι χτύποι είναι σταθεροί ή ακανόνιστοι.

Εάν ο ρυθμός είναι σταθερός, μπορείτε επίσης να μετρήσετε για 30 δευτερόλεπτα και να πολλαπλασιάσετε επί δύο. Όταν είναι ακανόνιστος, προτιμήστε μέτρηση για ολόκληρο λεπτό.

Τα έξυπνα ρολόγια και οι ηλεκτρονικές συσκευές μπορούν να βοηθήσουν στην παρακολούθηση, αλλά δεν αντικαθιστούν το ηλεκτροκαρδιογράφημα για τη διάγνωση μιας αρρυθμίας.

Μία μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για την αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας.

Τι να κάνω όταν έχω αυξημένους παλμούς;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία της ταχυκαρδίας και από τα συμπτώματα.

Εάν οι παλμοί αυξηθούν μετά από άσκηση ή έντονη συναισθηματική φόρτιση, χωρίς άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, μπορείτε να σταματήσετε προσωρινά τη δραστηριότητα, να καθίσετε και να παρατηρήσετε αν ο ρυθμός επανέρχεται σταδιακά.

Μπορεί επίσης να βοηθήσουν η επαρκής ενυδάτωση, η ξεκούραση και ο περιορισμός ουσιών που έχετε παρατηρήσει ότι προκαλούν ταχυκαρδία.

Μην προσπαθείτε να μειώσετε τους παλμούς με επιπλέον δόσεις φαρμάκων χωρίς ιατρική οδηγία.

Εάν η ταχυκαρδία οφείλεται σε αναιμία, υπερθυρεοειδισμό, αφυδάτωση ή άλλη υποκείμενη κατάσταση, η θεραπεία πρέπει να αντιμετωπίζει την αιτία.

Σε συγκεκριμένες αρρυθμίες μπορεί να απαιτούνται φάρμακα ή εξειδικευμένη θεραπεία, ανάλογα με τη διάγνωση.

Μην εφαρμόζετε μαλάξεις στον λαιμό ή χειρισμούς για τη διακοπή της ταχυκαρδίας χωρίς κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.

Πότε είναι επικίνδυνοι οι αυξημένοι παλμοί;

Ο αριθμός των παλμών δεν καθορίζει από μόνος του την επικινδυνότητα. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τη διάρκεια, τον καρδιακό ρυθμό, την κλινική κατάσταση και τα συνοδά συμπτώματα.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Καλέστε 166 ή 112 εάν οι αυξημένοι παλμοί συνοδεύονται από:

• Πόνο ή έντονη πίεση στο στήθος.
• Σοβαρή δύσπνοια.
• Λιποθυμία ή έντονη τάση λιποθυμίας.
• Έντονη αδυναμία ή σημεία κυκλοφορικής αστάθειας.

Μην οδηγήσετε μόνοι σας στο νοσοκομείο.

Πότε χρειάζεται καρδιολογικός έλεγχος;

Κλείστε ραντεβού για αξιολόγηση εάν:

• Οι παλμοί είναι επανειλημμένα πάνω από 100 το λεπτό σε πραγματική ηρεμία, χωρίς προφανή αιτία.
• Τα επεισόδια ταχυκαρδίας εμφανίζονται συχνά.
• Οι παλμοί αυξάνονται απότομα χωρίς σαφή εξήγηση.
• Παρατηρείτε ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.
• Συνυπάρχει γνωστή καρδιοπάθεια ή οικογενειακό ιστορικό σημαντικών αρρυθμιών.

Η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα, εξετάσεις αίματος, υπερηχοκαρδιογράφημα και Holter ρυθμού, ανάλογα με την περίπτωση.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπιση ενός επεισοδίου αρρυθμίας, διαβάστε το άρθρο Τι κάνουμε όταν έχουμε αρρυθμία;.

Συχνές ερωτήσεις για την ταχυκαρδία

Έχω 110 ή 140 παλμούς: πότε πρέπει να ανησυχήσω;

Οι 110 παλμοί το λεπτό σε πραγματική ηρεμία αποτελούν ταχυκαρδία στους περισσότερους ενήλικες, αλλά δεν σημαίνουν απαραίτητα επικίνδυνη αρρυθμία. Μπορεί να σχετίζονται με άγχος, πυρετό, αφυδάτωση, αναιμία ή άλλες καταστάσεις.

Οι 140 παλμοί κατά την έντονη σωματική προσπάθεια μπορεί να αποτελούν φυσιολογική αντίδραση, ανάλογα με την ηλικία και τη φυσική κατάσταση. Αντίθετα, 140 παλμοί που εμφανίζονται ξαφνικά ή επιμένουν σε πλήρη ηρεμία χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει προφανής αιτία.

Ο αριθμός δεν αποκαλύπτει μόνος του τον τύπο της ταχυκαρδίας. Εάν συνυπάρχουν πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία ή έντονη αδυναμία, καλέστε το 166 ή το 112.

Υπάρχει ηρεμιστικό ή χάπι για την ταχυκαρδία;

Δεν υπάρχει ένα ηρεμιστικό ή χάπι κατάλληλο για κάθε περίπτωση ταχυκαρδίας. Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος του καρδιακού ρυθμού και την αιτία που προκαλεί την αύξηση των παλμών.

Η λεγόμενη «νευρική ταχυκαρδία» συνήθως περιγράφει αυξημένους παλμούς που σχετίζονται με άγχος ή συναισθηματική ένταση. Ωστόσο, η παρουσία άγχους δεν αποκλείει μια πραγματική καρδιακή αρρυθμία.

Σε ορισμένες επιβεβαιωμένες ταχυαρρυθμίες χρησιμοποιούνται φαρμακολογικές κατηγορίες, όπως οι β-αναστολείς, συγκεκριμένοι ανταγωνιστές ασβεστίου ή άλλα αντιαρρυθμικά. Δεν είναι κατάλληλα για όλους τους ασθενείς και μπορεί να έχουν σημαντικές αντενδείξεις.

Η λήψη ηρεμιστικού ή φαρμάκου που επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό χωρίς διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση μιας υποκείμενης πάθησης. Μην ξεκινάτε ή τροποποιείτε θεραπεία χωρίς ιατρική οδηγία.

Γιατί εμφανίζεται ταχυκαρδία μετά το φαγητό;

Μετά από ένα γεύμα μπορεί να αυξηθεί παροδικά η καρδιακή συχνότητα λόγω των φυσιολογικών μεταβολών που συνοδεύουν την πέψη. Η αίσθηση των παλμών μπορεί επίσης να επηρεάζεται από μεγάλα γεύματα, αλκοόλ, καφεΐνη, αφυδάτωση ή γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Σε ορισμένα άτομα, μεταβολές της γλυκόζης, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πραγματική υπογλυκαιμία, μπορούν να προκαλέσουν ταχυκαρδία και εφίδρωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επεισόδιο μετά την κατανάλωση ζάχαρης οφείλεται σε υπογλυκαιμία.

Η συνύπαρξη φουσκώματος ή παλινδρόμησης δεν αποδεικνύει ότι το στομάχι προκαλεί καρδιακή αρρυθμία.

Εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, είναι χρήσιμο να σημειώνετε τη χρονική σχέση με το γεύμα, τη διάρκειά τους και τη συχνότητα των παλμών. Μπορεί να χρειαστεί ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή για να διευκρινιστεί ο ρυθμός.

Το χαμομήλι βοηθά στην ταχυκαρδία;

Ένα ρόφημα χαμομηλιού μπορεί να αποτελεί μέρος μιας χαλαρωτικής καθημερινής συνήθειας. Δεν υπάρχουν όμως επαρκή κλινικά δεδομένα ότι διακόπτει πραγματικές ταχυαρρυθμίες ή ότι αποτελεί θεραπεία για την ταχυκαρδία.

Η προσωρινή βελτίωση της αίσθησης των παλμών μετά από ένα ζεστό ρόφημα δεν επιβεβαιώνει ούτε τη διάγνωση ούτε την αντιμετώπιση της αιτίας.

Εάν εμφανίζετε επίμονους ή επαναλαμβανόμενους γρήγορους παλμούς, μην βασίζεστε σε ροφήματα ή συμπληρώματα αντί για ιατρική αξιολόγηση.

Συμπέρασμα

Οι αυξημένοι παλμοί μπορεί να οφείλονται σε φυσιολογικές αντιδράσεις, όπως η άσκηση και το άγχος, αλλά και σε παθήσεις όπως η αναιμία, ο υπερθυρεοειδισμός ή οι καρδιακές αρρυθμίες.

Το σημαντικό δεν είναι μόνο πόσους παλμούς δείχνει η μέτρηση, αλλά πότε εμφανίζονται, πόσο διαρκούν και ποια συμπτώματα τους συνοδεύουν.

Εάν οι αυξημένοι παλμοί επιμένουν ή επανεμφανίζονται χωρίς προφανή αιτία, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Με τη σωστή διάγνωση μπορεί να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.