δύσπνοια αντιμετώπιση

Η Δύσπνοια – Απαντήσεις σε ερωτήσεις σχετικά με τη δύσπνοια

Δύσπνοια

Τι είναι η δύσπνοια και πώς την καταλαβαίνω;

Γράφει η Dr. Ilham Kaffa, ειδικός καρδιολόγος στην Αθήνα.

Η δύσπνοια είναι το αίσθημα δυσκολίας στην αναπνοή. Μπορεί να νιώθετε ότι δεν σας φτάνει ο αέρας, ότι δεν μπορείτε να πάρετε βαθιά ανάσα ή ότι λαχανιάζετε περισσότερο από το συνηθισμένο. Μπορεί να εμφανίζεται στην προσπάθεια, στην ηρεμία ή όταν ξαπλώνετε.

Η δύσπνοια δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλό οξυγόνο. Μια φυσιολογική ένδειξη στο οξύμετρο δεν αρκεί για να αποκλείσει κάποιο πρόβλημα. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τα συμπτώματα, τον τρόπο εμφάνισής τους και το ιατρικό ιστορικό.

Πότε η δύσπνοια χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Καλέστε 166 ή 112 αν έχετε έντονη δυσκολία στην αναπνοή, δεν μπορείτε να ολοκληρώσετε μια πρόταση, αισθάνεστε βάρος ή σφίξιμο στο στήθος, παρουσιάζετε ξαφνική σύγχυση ή τα χείλη σας γίνονται μπλε ή γκρι. Μην οδηγήσετε μόνοι σας και μην περιμένετε να πέσει η ένδειξη του οξυμέτρου για να ζητήσετε βοήθεια.

Νέα ή επιδεινούμενη δύσπνοια χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται στις καθημερινές δραστηριότητες ή όταν ξαπλώνετε.

 

Δύσπνοια

Ποιες είναι οι κύριες αιτίες της δύσπνοιας;

Η δύσπνοια μπορεί να προέρχεται από την καρδιά, τους πνεύμονες ή άλλες καταστάσεις που επηρεάζουν τον οργανισμό. Η αιτία δεν αναγνωρίζεται μόνο από το αίσθημα ότι «δεν μου φτάνει ο αέρας». Χρειάζονται το ιστορικό, η κλινική εξέταση και, ανάλογα με τα ευρήματα, κατάλληλες εξετάσεις.

Δύσπνοια από την καρδιά

Καρδιακές αιτίες περιλαμβάνουν την καρδιακή ανεπάρκεια, τις βαλβιδοπάθειες, τη στεφανιαία νόσο και ορισμένες αρρυθμίες.

Στην καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να συσσωρεύεται υγρό στους πνεύμονες, προκαλώντας λαχάνιασμα στην προσπάθεια ή δυσκολία στην αναπνοή όταν ξαπλώνετε. Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν κόπωση και πρήξιμο στους αστραγάλους.

Η δύσπνοια στην προσπάθεια μπορεί να σχετίζεται και με μειωμένη αιμάτωση της καρδιάς. Νέα συμπτώματα, ιδιαίτερα μαζί με βάρος στο στήθος, χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

Δύσπνοια από τους πνεύμονες και τους αεραγωγούς

Το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού μπορούν να προκαλέσουν δύσπνοια. Ανάλογα με την πάθηση, μπορεί να εμφανίζονται βήχας, συριγμός ή πυρετός.

Μια αιφνίδια δύσπνοια μπορεί να οφείλεται και σε επείγουσα κατάσταση, όπως η πνευμονική εμβολή. Η απότομη εμφάνιση του συμπτώματος δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε άγχος.

Άλλες αιτίες δύσπνοιας

Η αναιμία, η παχυσαρκία και η χαμηλή φυσική κατάσταση μπορούν επίσης να συμβάλλουν στο λαχάνιασμα. Το άγχος και οι κρίσεις πανικού μπορεί να προκαλούν αίσθημα ανεπαρκούς αναπνοής.

Ωστόσο, το άγχος μπορεί να συνυπάρχει με κάποιο οργανικό πρόβλημα. Όταν η δύσπνοια είναι νέα, επιμένει ή επιδεινώνεται, χρειάζεται αξιολόγηση πριν αποδοθεί αποκλειστικά σε ψυχολογικούς παράγοντες.

Συχνές ερωτήσεις;

Βάρος στο στήθος και δυσκολία αναπνοής: τι σημαίνουν;

Το βάρος ή το σφίξιμο στο στήθος μαζί με δύσπνοια μπορεί να σχετίζονται με καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις. Μπορεί επίσης να εμφανίζονται σε κρίση πανικού, αλλά η αιτία δεν μπορεί να διακριθεί με ασφάλεια μόνο από την περιγραφή των συμπτωμάτων.

Αν τα συμπτώματα είναι νέα ή έντονα, ιδιαίτερα με πόνο που επεκτείνεται στο χέρι, στην πλάτη ή στη γνάθο, Καλέστε 166 ή 112. Μην τα αποδίδετε αυτόματα σε άγχος και μην οδηγήσετε μόνοι σας.

Δύσπνοια με καλό οξυγόνο: γιατί συμβαίνει;

Ναι, μπορεί να αισθάνεστε δύσπνοια ακόμη και όταν το οξύμετρο δείχνει φυσιολογικό κορεσμό, για παράδειγμα 98%. Το οξύμετρο εκτιμά τον κορεσμό του αίματος σε οξυγόνο· δεν προσδιορίζει την αιτία της δυσκολίας στην αναπνοή.

Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν το άγχος, την αναιμία και καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις. Μια καλή ένδειξη δεν αρκεί για να αποκλείσει κάποιο πρόβλημα ούτε αποδεικνύει ότι το σύμπτωμα είναι ψυχολογικό.

Οι μετρήσεις μπορεί επίσης να επηρεάζονται από κρύα χέρια, κίνηση, βερνίκι νυχιών και άλλους παράγοντες. Αν η δύσπνοια επιμένει ή επιδεινώνεται, ζητήστε ιατρική αξιολόγηση. Σε έντονη δύσπνοια ή βάρος στο στήθος, ζητήστε άμεση βοήθεια ανεξάρτητα από την ένδειξη.

Δύσπνοια που έρχεται και φεύγει: χρειάζεται έλεγχος;

Η διαλείπουσα δύσπνοια μπορεί να εμφανίζεται σε άσθμα, επεισόδια αρρυθμίας, άγχος ή άλλες καταστάσεις. Το ότι υποχωρεί δεν αποδεικνύει ότι είναι ακίνδυνη.

Σημειώστε πότε εμφανίζεται, πόσο διαρκεί και αν σχετίζεται με προσπάθεια, ξάπλωμα, βήχα ή αίσθημα παλμών. Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον γιατρό στην αξιολόγηση. Επαναλαμβανόμενα ή επιδεινούμενα επεισόδια χρειάζονται έλεγχο, ενώ έντονα συμπτώματα απαιτούν άμεση βοήθεια.

Δύσπνοια: πώς το καταλαβαίνω;

Μπορεί να αισθάνεστε ότι δεν σας φτάνει ο αέρας, ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για να αναπνεύσετε ή ότι δεν μπορείτε να ολοκληρώσετε μια βαθιά ανάσα. Μερικοί άνθρωποι περιγράφουν σφίξιμο στο στήθος ή ασυνήθιστο λαχάνιασμα.

Σημασία έχει αν αυτό είναι νέο για εσάς, αν εμφανίζεται με μικρότερη προσπάθεια από πριν ή αν επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητές σας.

Πώς να σταματήσω τη δύσπνοια;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Αν λαχανιάσατε μετά από προσπάθεια, σταματήστε τη δραστηριότητα και καθίστε σε άνετη θέση, με τον κορμό όρθιο και τους ώμους χαλαρούς.

Αν έχετε ήδη διαγνωσμένη πάθηση, ακολουθήστε το θεραπευτικό σχέδιο που σας έχει δώσει ο γιατρός. Μην ξεκινάτε μόνοι σας οξυγόνο, εισπνεόμενα ή επιπλέον φάρμακα.

Νέα, επίμονη ή επιδεινούμενη δύσπνοια χρειάζεται αξιολόγηση. Σε έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή βάρος στο στήθος, Καλέστε 166 ή 112· μην περιμένετε να βοηθήσουν ασκήσεις αναπνοής.

Δυσπνοια με καλο οξυγονο

Έντονο χασμουρητό και δύσπνοια

Το χασμουρητό συνδέεται συχνά με υπνηλία ή κόπωση. Όταν είναι υπερβολικό ή ανεξήγητο, μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση για διαταραχές ύπνου, επίδραση φαρμάκων ή άλλες αιτίες.

Το χασμουρητό από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι έχετε χαμηλό οξυγόνο και δεν προσδιορίζει την αιτία της δύσπνοιας. Αν νιώθετε ότι χρειάζεται να χασμουρηθείτε για να πάρετε μια «ικανοποιητική» ανάσα, περιγράψτε αυτό το αίσθημα στον γιατρό.

Αν συνυπάρχει πραγματική δυσκολία στην αναπνοή, ιδιαίτερα όταν είναι νέα ή επιδεινώνεται, χρειάζεται έλεγχος. Βάρος στο στήθος ή έντονη δύσπνοια απαιτούν άμεση βοήθεια.

Δύσπνοια όταν ξαπλώνω

Η δυσκολία στην αναπνοή που εμφανίζεται ή χειροτερεύει όταν ξαπλώνετε και βελτιώνεται όταν ανασηκώνετε τον κορμό ονομάζεται ορθόπνοια.

Μπορεί να σχετίζεται με καρδιακή ανεπάρκεια, αλλά δεν αρκεί μόνη της για να τεθεί διάγνωση. Ενημερώστε τον γιατρό αν χρειάζεστε περισσότερα μαξιλάρια, ξυπνάτε τη νύχτα με δύσπνοια ή παρατηρείτε πρήξιμο στους αστραγάλους. Η ανακούφιση όταν κάθεστε δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση της αιτίας.

Δύσπνοια και βήχας

Ο βήχας μαζί με δύσπνοια μπορεί να εμφανίζεται σε λοιμώξεις του αναπνευστικού, άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή καρδιακή ανεπάρκεια.

Ο γιατρός αξιολογεί τη διάρκεια των συμπτωμάτων και αν συνυπάρχουν πυρετός, συριγμός, πτύελα ή δυσκολία στην αναπνοή όταν ξαπλώνετε. Βήχας με αίμα και δύσπνοια χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση. Αν η αναπνοή δυσκολεύει έντονα, Καλέστε 166 ή 112.

Τι προκαλεί δύσπνοια προσπάθειας;

Το λαχάνιασμα μετά από έντονη άσκηση μπορεί να είναι αναμενόμενο. Όμως, αν δυσκολεύεστε περισσότερο από πριν στο περπάτημα, στις σκάλες ή σε απλές καθημερινές δραστηριότητες, χρειάζεται αξιολόγηση.

Η δύσπνοια προσπάθειας μπορεί να σχετίζεται με χαμηλή φυσική κατάσταση, αναιμία, άσθμα, άλλες πνευμονικές παθήσεις ή καρδιακά προβλήματα. Δεν οφείλεται πάντα σε πνευμονική συμφόρηση.

Ενημερώστε τον γιατρό για τη δραστηριότητα που προκαλεί το σύμπτωμα, πότε ξεκίνησε και αν συνυπάρχουν βάρος στο στήθος, αίσθημα παλμών ή ζάλη. Η αντιμετώπιση επιλέγεται αφού διερευνηθεί η αιτία.

Δύσπνοια ηρεμίας: γιατί δυσκολεύομαι να αναπνεύσω χωρίς προσπάθεια;

Η δύσπνοια ηρεμίας εμφανίζεται ενώ κάθεστε ή ξεκουράζεστε, χωρίς σωματική δραστηριότητα. Μπορεί να σχετίζεται με καρδιακές ή πνευμονικές παθήσεις, αναιμία ή άλλες καταστάσεις.

Όταν είναι νέα, εμφανίζεται ξαφνικά ή επιδεινώνεται, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Αν δυσκολεύεστε έντονα να αναπνεύσετε, δεν μπορείτε να μιλήσετε κανονικά ή έχετε βάρος στο στήθος, καλέστε Καλέστε 166 ή 112.

Νυχτερινή δύσπνοια: γιατί ξυπνάω με δυσκολία στην αναπνοή;

Η αφύπνιση από τον ύπνο με έντονη δύσπνοια, που βελτιώνεται όταν κάθεστε ή σηκώνεστε, μπορεί να αποτελεί παροξυσμική νυκτερινή δύσπνοια. Είναι σύμπτωμα που μπορεί να εμφανίζεται στην καρδιακή ανεπάρκεια και χρειάζεται αξιολόγηση.

Η δυσκολία στην αναπνοή κατά τον ύπνο μπορεί επίσης να σχετίζεται με άλλες αιτίες. Έντονο ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή που παρατηρεί κάποιος άλλος και υπνηλία την ημέρα μπορεί να υποδηλώνουν υπνική άπνοια, για την οποία χρειάζεται ειδικός έλεγχος.

Η αντιμετώπιση της νυχτερινής δύσπνοιας εξαρτάται από την αιτία. Περισσότερα μαξιλάρια μπορεί να ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά δεν θεραπεύουν το υποκείμενο πρόβλημα. Μην ξεκινάτε μόνοι σας οξυγόνο, διουρητικά ή υπνωτικά.

Δυσπνοια

Αίσθημα ότι δεν μπορώ να αναπνεύσω: μπορεί να είναι άγχος;

Το άγχος και οι κρίσεις πανικού μπορούν να προκαλούν αίσθημα ανεπαρκούς αναπνοής, σφίξιμο στο στήθος ή ανάγκη για βαθιές ανάσες. Ωστόσο, η περιγραφή «δεν μπορώ να πάρω αρκετό αέρα» δεν αρκεί για να αποδοθεί το σύμπτωμα στο άγχος.

Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη πότε εμφανίζεται η δύσπνοια, αν σχετίζεται με προσπάθεια ή ξάπλωμα και αν συνυπάρχουν άλλα συμπτώματα. Φυσιολογικό οξυγόνο ή προσωρινή βελτίωση όταν ηρεμείτε δεν αποκλείουν από μόνα τους κάποιο οργανικό πρόβλημα.

Όταν έχει διερευνηθεί η αιτία και έχει αναγνωριστεί συμμετοχή του άγχους, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κατάλληλη υποστήριξη και τεχνικές διαχείρισης.

Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για τη δύσπνοια;

Ο έλεγχος αρχίζει με το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός αξιολογεί την καρδιά και τους πνεύμονες, την αρτηριακή πίεση, τους παλμούς και τον κορεσμό του οξυγόνου.

Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν:

  • Ηλεκτροκαρδιογράφημα για την αξιολόγηση της ηλεκτρικής λειτουργίας και του ρυθμού της καρδιάς.
  • Triplex καρδιάς για τη λειτουργία της καρδιάς και των βαλβίδων.
  • Αιματολογικές εξετάσεις, για παράδειγμα για αναιμία.
  • Ακτινογραφία θώρακος ή σπιρομέτρηση, όταν χρειάζεται διερεύνηση αναπνευστικής αιτίας.
  • Άλλες εξετάσεις, εφόσον προκύπτει συγκεκριμένη ένδειξη.

Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε κάθε άνθρωπο. Η επιλογή και η επείγουσα φύση του ελέγχου εξαρτώνται από την κλινική εικόνα.

Πώς αντιμετωπίζεται η δύσπνοια;

Η θεραπεία στοχεύει στην αιτία. Διαφορετική αντιμετώπιση χρειάζονται η καρδιακή ανεπάρκεια, το άσθμα, η αναιμία και μια λοίμωξη. Δεν υπάρχει ένα φάρμακο ή μια άσκηση αναπνοής που να θεραπεύει κάθε περίπτωση δύσπνοιας.

Ακολουθήστε την αγωγή που έχει οριστεί για εσάς και ενημερώστε τον γιατρό αν τα συμπτώματα αλλάζουν. Η οξυγονοθεραπεία χορηγείται όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη και με ιατρικές οδηγίες.

Τι να θυμάστε

Η δύσπνοια είναι σύμπτωμα που χρειάζεται ερμηνεία μαζί με το ιστορικό και την εξέταση. Νέα, επίμονη ή επιδεινούμενη δυσκολία στην αναπνοή χρειάζεται αξιολόγηση. Σε έντονη δύσπνοια ή βάρος στο στήθος, Καλέστε 166 ή 112 ανεξάρτητα από την ένδειξη του οξυμέτρου.

Πηγές