Λιποπρωτεΐνη α και Διατροφή: Τι Βοηθά Πραγματικά;
Μπορεί η διατροφή να μειώσει την αυξημένη λιποπρωτεΐνη α; Η λιποπρωτεΐνη(a), γνωστή ως Lp(a), καθορίζεται κυρίως από την κληρονομικότητα. Σε αντίθεση με την LDL χοληστερόλη, τα επίπεδά της δεν μειώνονται ουσιαστικά με τις συνηθισμένες αλλαγές στη διατροφή.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η διατροφή είναι άχρηστη.
Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της LDL χοληστερόλης, στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση άλλων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου.
Ο στόχος δεν είναι να αναζητήσουμε μια τροφή που μειώνει την Lp(a), αλλά να περιορίσουμε τον συνολικό κίνδυνο για την καρδιά και τα αγγεία.
Τι είναι η λιποπρωτεΐνη α και γιατί μας ενδιαφέρει;
Η λιποπρωτεΐνη(a) είναι ένα σωματίδιο που κυκλοφορεί στο αίμα και μοιάζει με την LDL, τη λεγόμενη «κακή» χοληστερόλη. Περιέχει, όμως, μια επιπλέον πρωτεΐνη, την απολιποπρωτεΐνη(a).
Τα αυξημένα επίπεδα Lp(a) συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου, όπως η στεφανιαία νόσος και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Συνδέονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο ασβεστοποιού στένωσης της αορτικής βαλβίδας.
Η Lp(a) καθορίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από γενετικούς παράγοντες. Γι’ αυτό ένας άνθρωπος μπορεί να έχει αυξημένη Lp(a), ακόμη κι αν τρέφεται ισορροπημένα, γυμνάζεται και έχει φυσιολογικό σωματικό βάρος.
Ποιες τροφές μειώνουν τη λιποπρωτεΐνη α;
Δεν υπάρχουν τροφές που να έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν σημαντικά και με αξιόπιστο τρόπο την Lp(a).
Το ελαιόλαδο, η βρώμη, οι ξηροί καρποί και τα ψάρια έχουν θέση σε μια καρδιοπροστατευτική διατροφή, αλλά δεν αποτελούν ειδική θεραπεία για την αυξημένη Lp(a).
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική:
- Η LDL χοληστερόλη μπορεί να επηρεαστεί από τη διατροφή και, όταν χρειάζεται, από φαρμακευτική αγωγή.
- Η Lp(a) επηρεάζεται πολύ λιγότερο από τις καθημερινές διατροφικές συνήθειες.
Επομένως, η αξία της υγιεινής διατροφής βρίσκεται κυρίως στη βελτίωση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου.
Τι πρέπει να τρώω αν έχω αυξημένη λιποπρωτεΐνη α;
Το μεσογειακό διατροφικό πρότυπο αποτελεί κατάλληλη επιλογή για τη γενικότερη καρδιαγγειακή πρόληψη.
1. Λαχανικά και φρούτα καθημερινά
Προσφέρουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.
Επιλέξτε ποικιλία λαχανικών και ολόκληρων φρούτων, αντί να βασίζεστε κυρίως σε χυμούς.
2. Όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης
Οι φακές, τα φασόλια, τα ρεβίθια, η βρώμη και τα προϊόντα ολικής άλεσης προσφέρουν φυτικές ίνες.
Οι διαλυτές φυτικές ίνες, ιδιαίτερα από τρόφιμα όπως η βρώμη και τα όσπρια, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της LDL χοληστερόλης.
3. Ελαιόλαδο αντί για βούτυρο
Η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα λιπαρά αποτελεί βασική αρχή της καρδιοπροστατευτικής διατροφής.
Το ελαιόλαδο μπορεί να χρησιμοποιείται ως βασική πηγή προστιθέμενου λίπους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χρειάζεται απεριόριστη κατανάλωση.
4. Ψάρια, ξηροί καρποί και κατάλληλες πηγές πρωτεΐνης
Τα ψάρια, οι ανάλατοι ξηροί καρποί, τα όσπρια και άλλες κατάλληλες πηγές πρωτεΐνης μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Προτιμήστε συχνότερα αυτές τις επιλογές αντί για επεξεργασμένα κρέατα.
Ποιες τροφές είναι καλύτερο να περιορίζω;
Εάν έχετε αυξημένη Lp(a), έχει ιδιαίτερη σημασία να διατηρείτε την LDL χοληστερόλη στα κατάλληλα για τον κίνδυνό σας επίπεδα.
Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να περιορίζετε:
- Τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, όπως μεγάλες ποσότητες βουτύρου και λιπαρών αλλαντικών.
- Προϊόντα με βιομηχανικά τρανς λιπαρά, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν.
- Συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, ζάχαρη ή κορεσμένα λιπαρά.
- Ζαχαρούχα ποτά και υπερβολική πρόσληψη θερμίδων.
Δεν χρειάζεται να αποκλείσετε ολόκληρες ομάδες τροφίμων χωρίς ιατρικό ή διατροφικό λόγο.
Για περισσότερες πρακτικές επιλογές τροφίμων, δείτε τον οδηγό Διατροφή για Χοληστερίνη.
Μπορεί η μεσογειακή διατροφή να προστατεύσει την καρδιά όταν η Lp(a) είναι υψηλή;
Ναι. Η μεσογειακή διατροφή μπορεί να συμβάλει στη μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου, παρότι δεν μειώνει ουσιαστικά την ίδια την Lp(a).
Το όφελος προκύπτει από τη βελτίωση της ποιότητας της διατροφής και την ευνοϊκή επίδραση σε παράγοντες όπως η LDL χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση και ο μεταβολικός κίνδυνος.
Η υγιεινή διατροφή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχει κληρονομικός παράγοντας κινδύνου που δεν μπορούμε εύκολα να μεταβάλουμε.
Χρειάζονται φάρμακα όταν η λιποπρωτεΐνη α είναι αυξημένη;
Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στην τιμή της Lp(a).
Ο καρδιολόγος συνεκτιμά τη συνολική καρδιαγγειακή κατάσταση, τις τιμές της LDL χοληστερόλης, την ηλικία, την αρτηριακή πίεση, τον σακχαρώδη διαβήτη, το κάπνισμα και το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό.
Οι στατίνες δεν μειώνουν ουσιαστικά την Lp(a). Ωστόσο, μπορούν να μειώσουν σημαντικά την LDL χοληστερόλη και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο σε ασθενείς που έχουν ένδειξη θεραπείας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες, ανάλογα με τον συνολικό κίνδυνο και τους θεραπευτικούς στόχους.
Η αυξημένη Lp(a) δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς χρειάζονται την ίδια θεραπεία.
Διαβάστε επίσης Πότε Παίρνουμε Χάπι για Χοληστερίνη.
Πρέπει να μετρήσω τη λιποπρωτεΐνη α;
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν τη μέτρηση της Lp(a) τουλάχιστον μία φορά κατά την ενήλικη ζωή, ώστε να βελτιώνεται η εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Η εξέταση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρου εμφράγματος, γνωστή αθηροσκληρωτική νόσος ή υποψία κληρονομικής διαταραχής των λιπιδίων.
Επειδή η Lp(a) καθορίζεται κυρίως γενετικά, οι τιμές της συνήθως παραμένουν σχετικά σταθερές με την πάροδο του χρόνου. Συχνές επαναληπτικές μετρήσεις δεν είναι απαραίτητες για όλους.
Σε άτομα με σημαντικά αυξημένη Lp(a) μπορεί επίσης να συζητηθεί ο έλεγχος στενών συγγενών.
Συχνές ερωτήσεις
Αν χάσω βάρος, θα μειωθεί η λιποπρωτεΐνη α;
Η απώλεια περιττού βάρους μπορεί να βελτιώσει την αρτηριακή πίεση, τα τριγλυκερίδια, τον γλυκαιμικό έλεγχο και άλλους παράγοντες κινδύνου.
Ωστόσο, δεν πρέπει να αναμένεται σημαντική μείωση της Lp(a) αποκλειστικά λόγω απώλειας βάρους.
Το λεμόνι, το σκόρδο ή οι βιταμίνες μειώνουν την Lp(a);
Δεν υπάρχουν επαρκή αξιόπιστα δεδομένα ότι συγκεκριμένα τρόφιμα, ροφήματα ή συμπληρώματα μειώνουν την Lp(a) με τρόπο που να έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει από καρδιαγγειακά επεισόδια.
Μην αντικαθιστάτε την ενδεδειγμένη ιατρική παρακολούθηση ή θεραπεία με συμπληρώματα.
Είναι επικίνδυνη η αυξημένη λιποπρωτεΐνη α;
Η αυξημένη Lp(a) αποτελεί παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου, όχι διάγνωση ότι υπάρχει ήδη καρδιακή νόσος.
Η σημασία της εξαρτάται από το επίπεδό της και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.
Τιμές περίπου 50 mg/dL και άνω θεωρούνται σημαντικές για την εκτίμηση κινδύνου σύμφωνα με σύγχρονες οδηγίες. Ορισμένα εργαστήρια αναφέρουν αποτελέσματα σε nmol/L. Οι δύο μονάδες δεν μετατρέπονται με έναν ενιαίο, ακριβή συντελεστή, επομένως χρειάζεται ερμηνεία με βάση τη μονάδα μέτρησης και τη μέθοδο του εργαστηρίου.
Μπορώ να έχω αυξημένη Lp(a) με φυσιολογική LDL;
Ναι. Η Lp(a) και η LDL είναι διαφορετικές παράμετροι του λιπιδαιμικού κινδύνου.
Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει φυσιολογική ή σχετικά χαμηλή LDL και αυξημένη Lp(a). Γι’ αυτό η Lp(a) προσφέρει πρόσθετες πληροφορίες στην καρδιαγγειακή αξιολόγηση.
Συμπέρασμα
Η λιποπρωτεΐνη α δεν μειώνεται ουσιαστικά μόνο με τη διατροφή. Αυτό δεν μειώνει τη σημασία των καθημερινών διατροφικών επιλογών.
Η μεσογειακή διατροφή, η αντιμετώπιση της υψηλής LDL χοληστερόλης, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος και η σωστή διαχείριση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας.
Η αντιμετώπιση της αυξημένης Lp(a) πρέπει να βασίζεται στην εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και όχι στην αναζήτηση μιας «θαυματουργής» τροφής.
