Χαμηλή πίεση: συμπτώματα, αιτίες και αντιμετώπιση

Χαμηλή Πίεση: Τι πρέπει να γνωρίζετε και πώς να την αντιμετωπίσετε

Γράφει η Dr. Ilham Kaffa. Ειδικός Καρδιολόγος στην Αθήνα.

Η χαμηλή πίεση, ή υπόταση, δεν προκαλεί πάντα πρόβλημα. Ορισμένοι άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλές τιμές χωρίς ενοχλήματα. Η σημασία της εξαρτάται από τα συμπτώματα, το ιστορικό και το αν η πίεση έχει πέσει ξαφνικά σε σχέση με τις συνηθισμένες σας τιμές.

Ζάλη, αδυναμία, θολή όραση ή τάση λιποθυμίας χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνονται. Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν αφυδάτωση, φάρμακα ή πτώση της πίεσης κατά την έγερση.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Η σωστή ενυδάτωση και ορισμένες αλλαγές στην καθημερινότητα μπορεί να βοηθήσουν, αλλά δεν χρειάζονται όλοι περισσότερο αλάτι ή φάρμακα για να αυξήσουν την πίεσή τους.

Τι είναι η χαμηλή πίεση;

Ως γενικό όριο αναφοράς για την υπόταση χρησιμοποιούνται τιμές κάτω από 90/60 mmHg, δηλαδή «9 με 6». Ωστόσο, μία χαμηλή μέτρηση δεν αρκεί από μόνη της για να δείξει ότι υπάρχει πρόβλημα.

Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τα συμπτώματα, τις συνηθισμένες τιμές σας και το πόσο απότομα έπεσε η πίεση. Μια ξαφνική πτώση μπορεί να προκαλέσει ενοχλήματα ακόμη κι αν η μέτρηση δεν είναι κάτω από 90/60.

Αν έχετε συνήθως χαμηλή πίεση και αισθάνεστε καλά, δεν χρειάζεται απαραίτητα θεραπεία. Επαναλαμβανόμενη ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμία χρειάζονται διερεύνηση.

Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι υπότασης;

• Ορθοστατική υπόταση: πτώση της πίεσης όταν σηκώνεστε από ξαπλωμένη ή καθιστή θέση. Μπορεί να σχετίζεται με αφυδάτωση, φάρμακα ή διαταραχές της ρύθμισης της πίεσης.
• Μεταγευματική υπόταση: πτώση της πίεσης μετά το φαγητό, συχνά μέσα στις επόμενες δύο ώρες. Είναι συχνότερη σε μεγαλύτερες ηλικίες.
• Νευρογενώς μεσολαβούμενη υπόταση: μπορεί να εμφανιστεί μετά από παρατεταμένη ορθοστασία και να συνοδεύεται από τάση λιποθυμίας ή λιποθυμία.

Ο τύπος και η αιτία καθορίζουν ποια μέτρα αντιμετώπισης είναι κατάλληλα.

 

Συμπτώματα χαμηλής πίεσης

Η χαμηλή πίεση μπορεί να μην προκαλεί κανένα ενόχλημα. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας.
• Θολή όραση.
• Αδυναμία ή εύκολη κόπωση.
• Ναυτία.
• Δυσκολία συγκέντρωσης.
• Τάση λιποθυμίας ή λιποθυμία.

Τα ενοχλήματα μπορεί να εμφανίζονται όταν σηκώνεστε, μετά το φαγητό ή σε συνθήκες ζέστης και αφυδάτωσης. Δεν οφείλονται όμως πάντα στην πίεση, γι’ αυτό χρειάζεται αξιολόγηση όταν επαναλαμβάνονται.

Καταγράψτε την πίεση, τους παλμούς, την ώρα και τις συνθήκες εμφάνισης των συμπτωμάτων, ώστε να βοηθήσετε τον γιατρό να διερευνήσει την αιτία.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Καλέστε το 166 ή το 112 αν η πτώση της πίεσης συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, έντονη σύγχυση, κρύο ιδρωμένο δέρμα, πολύ αδύναμο και γρήγορο σφυγμό ή απώλεια συνείδησης χωρίς άμεση πλήρη ανάνηψη.

Επείγουσα βοήθεια χρειάζεται επίσης όταν υπάρχει σημαντική αιμορραγία ή πιθανή σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Μην περιμένετε να «ανέβει η πίεση» με φαγητό, καφέ ή αλάτι και μην οδηγήσετε μόνοι σας.

Ακόμη κι αν μια λιποθυμία περάσει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα αν είναι πρώτη φορά ή επαναλαμβάνεται.

Αιτίες χαμηλής πίεσης

Μερικοί άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλή πίεση χωρίς συμπτώματα. Όταν όμως εμφανίζεται νέα ή συμπτωματική υπόταση, πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:

• Αφυδάτωση, λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης υγρών, έντονης εφίδρωσης, εμέτων ή διάρροιας.
• Φάρμακα, όπως αντιυπερτασικά, διουρητικά και ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
• Καρδιακές παθήσεις, όπως βραδυκαρδία, καρδιακή ανεπάρκεια ή σημαντική βαλβιδοπάθεια.
• Διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που μπορεί να επηρεάζουν τη ρύθμιση της πίεσης.
• Ενδοκρινικές παθήσεις, όπως ανεπάρκεια των επινεφριδίων.
• Εγκυμοσύνη, κατά την οποία η πίεση μπορεί να μειωθεί.

Αιμορραγία, σοβαρή λοίμωξη ή αναφυλαξία μπορούν να προκαλέσουν απότομη και επικίνδυνη πτώση της πίεσης και χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες, η υπόταση κατά την έγερση ή μετά το φαγητό είναι συχνότερη. Χρειάζεται προσοχή στον κίνδυνο πτώσεων και επανεκτίμηση της φαρμακευτικής αγωγής.

Μην διακόπτετε ή αλλάζετε μόνοι σας τα φάρμακά σας. Ο γιατρός θα αξιολογήσει αν σχετίζονται με τα επεισόδια και αν χρειάζεται προσαρμογή.

Χαμηλή μικρή πίεση: τι σημαίνει;

Η διαστολική, ή «μικρή», πίεση είναι ο δεύτερος αριθμός της μέτρησης. Δείχνει την πίεση στις αρτηρίες όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους παλμούς.

Μια τιμή κάτω από 60 mmHg χρειάζεται να αξιολογείται μαζί με τη συστολική πίεση, τα συμπτώματα και τις συνηθισμένες σας μετρήσεις. Δεν σημαίνει από μόνη της ότι η καρδιά δεν αιματώνεται σωστά ή ότι θα συμβεί έμφραγμα.

Αν η μικρή πίεση παραμένει χαμηλή, ιδιαίτερα όταν λαμβάνετε αντιυπερτασικά ή έχετε καρδιακή νόσο, συζητήστε τις μετρήσεις με τον γιατρό σας. Μην αλλάξετε μόνοι σας τη θεραπεία.

Ζάλη, αδυναμία ή τάση λιποθυμίας χρειάζονται αξιολόγηση. Για πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια ή άλλα επείγοντα συμπτώματα, ακολουθήστε τις οδηγίες άμεσης βοήθειας παραπάνω.

Χαμηλή πίεση: τι να φάω και τι να πιω;

Η διατροφή μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις υπότασης, αλλά η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.

• Νερό: η επαρκής ενυδάτωση βοηθά όταν υπάρχει αφυδάτωση. Αν έχετε περιορισμό υγρών λόγω καρδιακής ή νεφρικής νόσου, ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας.
• Μικρά και συχνότερα γεύματα: μπορεί να βοηθήσουν όταν η πίεση πέφτει μετά το φαγητό. Αποφύγετε πολύ μεγάλα γεύματα και συζητήστε αν χρειάζεται προσαρμογή της ποσότητας υδατανθράκων.
• Αλάτι: σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συστηθεί αύξηση, αλλά μόνο μετά από ιατρική συμβουλή. Δεν είναι κατάλληλη λύση για όλους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια ή νεφρική νόσος.
• Αλκοόλ: περιορίστε το, καθώς μπορεί να επιδεινώσει την υπόταση.

Ο καφές και τα αλμυρά τρόφιμα δεν αποτελούν θεραπεία για μια ανεξήγητη ή σοβαρή πτώση της πίεσης. Αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, χρειάζεται διερεύνηση και όχι μόνο αλλαγή διατροφής.

Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα;

• Σηκώνεστε σταδιακά: πρώτα καθίστε στην άκρη του κρεβατιού και μετά σταθείτε όρθιοι.
• Αποφεύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία και τις απότομες αλλαγές θέσης, ιδιαίτερα αν προκαλούν ζάλη.
• Αν αισθανθείτε τάση λιποθυμίας, καθίστε ή ξαπλώστε αμέσως σε ασφαλές σημείο για να αποφύγετε πτώση.
• Φροντίστε την ενυδάτωση, σύμφωνα με τις οδηγίες που ισχύουν για την υγεία σας.
• Καταγράφετε τα συμπτώματα και τις μετρήσεις σας, χωρίς να αλλάζετε μόνοι σας τη φαρμακευτική αγωγή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ορθοστατικής υπότασης μπορεί να βοηθήσουν ειδικά ενδύματα συμπίεσης. Η επιλογή τους και τυχόν φαρμακευτική θεραπεία χρειάζονται ιατρική καθοδήγηση.

Πότε χρειάζεται έλεγχος και ποιες εξετάσεις γίνονται;

Ζητήστε αξιολόγηση αν η ζάλη επαναλαμβάνεται, έχετε λιποθυμία ή πτώσεις, οι τιμές έχουν μειωθεί πρόσφατα ή τα ενοχλήματα εμφανίστηκαν μετά από αλλαγή φαρμάκων.

Ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό, την αγωγή και την πίεση. Όταν υπάρχει υποψία ορθοστατικής υπότασης, μπορεί να μετρήσει την πίεση και τους παλμούς σε ξαπλωμένη και όρθια θέση.

Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις, ηλεκτροκαρδιογράφημα ή άλλος στοχευμένος έλεγχος. Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε όλους.

Για τα επείγοντα συμπτώματα που περιγράφονται παραπάνω, καλέστε το 166 ή το 112.

Τι να κρατήσετε για τη χαμηλή πίεση

Η χαμηλή πίεση χωρίς συμπτώματα δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Όταν όμως προκαλεί επαναλαμβανόμενη ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμία, χρειάζεται αξιολόγηση της αιτίας.

Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στο ιστορικό και στα ευρήματά σας. Μην αυξάνετε αυθαίρετα το αλάτι και μην αλλάζετε μόνοι σας τα φάρμακά σας. Η σωστή ενυδάτωση, η σταδιακή έγερση και οι κατάλληλες διατροφικές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν όταν ενδείκνυνται.

Απότομη πτώση της πίεσης με σοβαρά συμπτώματα χρειάζεται άμεση βοήθεια, χωρίς αναμονή για να υποχωρήσει με σπιτικά μέσα.

Πηγές

• NHS: χαμηλή αρτηριακή πίεση
• Mayo Clinic: συμπτώματα και αιτίες υπότασης
• Mayo Clinic: διάγνωση και αντιμετώπιση
• American Heart Association: πότε η πίεση είναι πολύ χαμηλή