Χαμηλή πίεση: Πότε χρειάζεται προσοχή;
Η χαμηλή αρτηριακή πίεση (υπόταση) δεν αποτελεί πάντα ένδειξη ασθένειας. Ορισμένοι άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλές τιμές χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα.
Ωστόσο, όταν η πίεση μειώνεται απότομα ή συνοδεύεται από ζάλη, αδυναμία, θολή όραση ή λιποθυμία, χρειάζεται αξιολόγηση για να εντοπιστεί η αιτία.
Τι μπορείτε να κάνετε όταν πέφτει η πίεση; Τι να φάτε και πότε πρέπει να ανησυχήσετε;
Στον οδηγό αυτό εξηγούμε πώς αναγνωρίζεται η υπόταση, ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες της και ποιες πρακτικές ενέργειες μπορούν να βοηθήσουν με ασφάλεια.
Τι είναι η χαμηλή αρτηριακή πίεση;
Ως χαμηλή αρτηριακή πίεση χαρακτηρίζεται συνήθως μια μέτρηση κάτω από περίπου 90/60 mmHg.
Ωστόσο, η κλινική σημασία μιας χαμηλής μέτρησης εξαρτάται από τα συμπτώματα, τη συνηθισμένη πίεση του ατόμου, τη φαρμακευτική αγωγή και τη συνολική κατάσταση της υγείας του.
Μια ασυμπτωματική μέτρηση 90/60 mmHg μπορεί να μην απαιτεί θεραπεία, ενώ μια αιφνίδια σημαντική πτώση από τις συνήθεις τιμές μπορεί να χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

Τι είναι η χαμηλή πίεση;
Ως γενικό όριο αναφοράς για την υπόταση χρησιμοποιούνται τιμές κάτω από 90/60 mmHg, δηλαδή «9 με 6». Ωστόσο, μία χαμηλή μέτρηση δεν αρκεί από μόνη της για να δείξει ότι υπάρχει πρόβλημα.
Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη τα συμπτώματα, τις συνηθισμένες τιμές σας και το πόσο απότομα έπεσε η πίεση. Μια ξαφνική πτώση μπορεί να προκαλέσει ενοχλήματα ακόμη κι αν η μέτρηση δεν είναι κάτω από 90/60.
Αν έχετε συνήθως χαμηλή πίεση και αισθάνεστε καλά, δεν χρειάζεται απαραίτητα θεραπεία. Επαναλαμβανόμενη ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμία χρειάζονται διερεύνηση.
Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι υπότασης;
- Ορθοστατική υπόταση: πτώση της πίεσης όταν σηκώνεστε από ξαπλωμένη ή καθιστή θέση. Μπορεί να σχετίζεται με αφυδάτωση, φάρμακα ή διαταραχές της ρύθμισης της πίεσης.
- Μεταγευματική υπόταση: πτώση της πίεσης μετά το φαγητό, συχνά μέσα στις επόμενες δύο ώρες. Είναι συχνότερη σε μεγαλύτερες ηλικίες.
- Νευρογενώς μεσολαβούμενη υπόταση: μπορεί να εμφανιστεί μετά από παρατεταμένη ορθοστασία και να συνοδεύεται από τάση λιποθυμίας ή λιποθυμία.
Ο τύπος και η αιτία καθορίζουν ποια μέτρα αντιμετώπισης είναι κατάλληλα.
Δωρεάν ημερολόγιο πίεσης
Καταγράψτε την πίεση και τους σφυγμούς σας, δείτε τη σύνοψη των μετρήσεών σας και ετοιμάστε μια αναφορά για το επόμενο ραντεβού σας.
Ανοίγει σε νέα καρτέλα
Συμπτώματα χαμηλής πίεσης
Η χαμηλή πίεση μπορεί να μην προκαλεί κανένα ενόχλημα. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας.
- Θολή όραση.
- Αδυναμία ή εύκολη κόπωση.
- Ναυτία.
- Δυσκολία συγκέντρωσης.
- Τάση λιποθυμίας ή λιποθυμία.
Τα ενοχλήματα μπορεί να εμφανίζονται όταν σηκώνεστε, μετά το φαγητό ή σε συνθήκες ζέστης και αφυδάτωσης. Δεν οφείλονται όμως πάντα στην πίεση, γι’ αυτό χρειάζεται αξιολόγηση όταν επαναλαμβάνονται.
Καταγράψτε την πίεση, τους παλμούς, την ώρα και τις συνθήκες εμφάνισης των συμπτωμάτων, ώστε να βοηθήσετε τον γιατρό να διερευνήσει την αιτία.
Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;
Καλέστε το 166 ή το 112 αν η πτώση της πίεσης συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, έντονη σύγχυση, κρύο ιδρωμένο δέρμα, πολύ αδύναμο και γρήγορο σφυγμό ή απώλεια συνείδησης χωρίς άμεση πλήρη ανάνηψη.
Επείγουσα βοήθεια χρειάζεται επίσης όταν υπάρχει σημαντική αιμορραγία ή πιθανή σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Μην περιμένετε να «ανέβει η πίεση» με φαγητό, καφέ ή αλάτι και μην οδηγήσετε μόνοι σας.
Ακόμη κι αν μια λιποθυμία περάσει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα αν είναι πρώτη φορά ή επαναλαμβάνεται.
Αιτίες χαμηλής πίεσης
Μερικοί άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλή πίεση χωρίς συμπτώματα. Όταν όμως εμφανίζεται νέα ή συμπτωματική υπόταση, πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:
- Αφυδάτωση, λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης υγρών, έντονης εφίδρωσης, εμέτων ή διάρροιας.
- Φάρμακα, όπως αντιυπερτασικά, διουρητικά και ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
- Καρδιακές παθήσεις, όπως βραδυκαρδία, καρδιακή ανεπάρκεια ή σημαντική βαλβιδοπάθεια.
- Διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που μπορεί να επηρεάζουν τη ρύθμιση της πίεσης.
- Ενδοκρινικές παθήσεις, όπως ανεπάρκεια των επινεφριδίων.
- Εγκυμοσύνη, κατά την οποία η πίεση μπορεί να μειωθεί.
Αιμορραγία, σοβαρή λοίμωξη ή αναφυλαξία μπορούν να προκαλέσουν απότομη και επικίνδυνη πτώση της πίεσης και χρειάζονται επείγουσα αντιμετώπιση.
Σε μεγαλύτερες ηλικίες, η υπόταση κατά την έγερση ή μετά το φαγητό είναι συχνότερη. Χρειάζεται προσοχή στον κίνδυνο πτώσεων και επανεκτίμηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Μην διακόπτετε ή αλλάζετε μόνοι σας τα φάρμακά σας. Ο γιατρός θα αξιολογήσει αν σχετίζονται με τα επεισόδια και αν χρειάζεται προσαρμογή.
Μικρή Πίεση 5 (50 mmHg): Τι Σημαίνει και Πότε Είναι Επικίνδυνη;
Τι σημαίνει μικρή πίεση 5; Όταν το πιεσόμετρο δείχνει μικρή πίεση 5, σημαίνει ότι η διαστολική αρτηριακή πίεση είναι 50 mmHg.
Πρόκειται για χαμηλή διαστολική τιμή, η οποία όμως δεν είναι απαραίτητα επικίνδυνη σε κάθε άνθρωπο. Η σημασία της εξαρτάται από τη μεγάλη (συστολική) πίεση, την ηλικία, τα συμπτώματα, τη φαρμακευτική αγωγή και τη γενικότερη καρδιαγγειακή κατάσταση.
Για παράδειγμα, ένας νέος άνθρωπος με πίεση 100/50 mmHg και χωρίς συμπτώματα μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία. Αντίθετα, μια επίμονη πίεση 160/50 mmHg σε ηλικιωμένο ασθενή χρειάζεται αξιολόγηση, καθώς συνδυάζει αυξημένη συστολική πίεση και χαμηλή διαστολική.
Μικρή πίεση 5: Τι σημαίνει ανάλογα με τη μεγάλη πίεση;
| Μέτρηση | Ερμηνεία |
|---|---|
| 10 με 5 (100/50) | Χαμηλή διαστολική πίεση, που μπορεί να είναι καλά ανεκτή χωρίς συμπτώματα |
| 12 με 5 (120/50) | Χαμηλή διαστολική πίεση με αυξημένη διαφορά μεταξύ μεγάλης και μικρής |
| 16 με 5 (160/50) | Υψηλή συστολική και χαμηλή διαστολική πίεση, με μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο τιμών |
Η διαφορά μεταξύ συστολικής και διαστολικής πίεσης ονομάζεται πίεση σφυγμού (pulse pressure).
Για παράδειγμα, στην πίεση 160/50 mmHg, η πίεση σφυγμού είναι 110 mmHg.
Μια ιδιαίτερα μεγάλη διαφορά μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη ελαστικότητα των αρτηριών, κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται επίσης σε παθήσεις όπως η ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας.
Ωστόσο, η μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο τιμών δεν αρκεί από μόνη της για να διαγνωστεί συγκεκριμένη καρδιακή πάθηση.
Γιατί μπορεί να πέσει η μικρή πίεση στο 5;
Οι πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:
- Αφυδάτωση ή μειωμένο όγκο κυκλοφορούντος αίματος.
- Επίδραση αντιυπερτασικών φαρμάκων ή διουρητικών.
- Μεταβολές στην ελαστικότητα των αρτηριών λόγω ηλικίας.
- Ορθοστατική υπόταση.
- Ορισμένες καρδιακές ή βαλβιδικές παθήσεις.
- Προσωρινές διακυμάνσεις ή σφάλματα μέτρησης.
Η χαμηλή διαστολική πίεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εμφανίζεται ξαφνικά, επιμένει ή συνοδεύεται από συμπτώματα.
Είναι επικίνδυνη η μικρή πίεση 5 για την καρδιά;
Η αιμάτωση των στεφανιαίων αρτηριών πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό κατά τη διαστολή, δηλαδή όταν ο καρδιακός μυς χαλαρώνει.
Γι’ αυτό, οι ιδιαίτερα χαμηλές διαστολικές τιμές χρειάζονται προσοχή, κυρίως σε ασθενείς με γνωστή στεφανιαία νόσο.
Μελέτες έχουν συσχετίσει τις πολύ χαμηλές διαστολικές τιμές με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε ορισμένους πληθυσμούς. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι η ίδια η χαμηλή διαστολική πίεση αποτελεί πάντοτε την άμεση αιτία των συμβάντων.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες ESC 2024, η ασφάλεια μιας διαστολικής πίεσης κάτω από 50 mmHg κατά τη διάρκεια αντιυπερτασικής θεραπείας δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής με μικρή πίεση 5 πρέπει να διακόψει τα φάρμακά του. Η αξιολόγηση και τυχόν προσαρμογή της θεραπείας πρέπει να γίνονται εξατομικευμένα.
Έχω μικρή πίεση 5: Τι να κάνω;
Εάν αισθάνεστε καλά και πρόκειται για μία μεμονωμένη μέτρηση:
- Καθίστε ήρεμα για πέντε λεπτά και επαναλάβετε τη μέτρηση με κατάλληλο πιεσόμετρο βραχίονα.
- Καταγράψτε και τις δύο τιμές της πίεσης, καθώς και τους σφυγμούς σας.
- Ελέγξτε εάν η χαμηλή διαστολική πίεση εμφανίζεται επανειλημμένα.
- Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας εάν η τιμή παραμένει πολύ χαμηλή, ιδιαίτερα αν λαμβάνετε αντιυπερτασικά φάρμακα ή έχετε γνωστή καρδιοπάθεια.
Εάν εμφανιστεί ζάλη ή τάση λιποθυμίας, καθίστε ή ξαπλώστε σε ασφαλές σημείο ώστε να αποφύγετε την πτώση.
Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112 εάν η χαμηλή πίεση συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, απώλεια συνείδησης, έντονη σύγχυση ή σημεία σοβαρής κυκλοφορικής αστάθειας.
Μην αυξάνετε αυθαίρετα το αλάτι, μην καταναλώνετε υπερβολικές ποσότητες υγρών και μην αλλάζετε τη φαρμακευτική σας αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία.
Χαμηλή πίεση: Τι να φάω και τι να πιω;
Η κατάλληλη διατροφή εξαρτάται από την αιτία της υπότασης. Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο τρόφιμο που να αντιμετωπίζει όλες τις περιπτώσεις χαμηλής πίεσης.
Ορισμένες πρακτικές που μπορεί να βοηθήσουν είναι:
- Επαρκής ενυδάτωση: Η κατανάλωση νερού βοηθά όταν η χαμηλή πίεση σχετίζεται με αφυδάτωση, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών.
- Μικρότερα και συχνότερα γεύματα: Μπορούν να βοηθήσουν ορισμένα άτομα που εμφανίζουν πτώση της πίεσης μετά το φαγητό.
- Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ: Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την υπόταση.
- Προσοχή στο αλάτι: Η αύξηση της πρόσληψης αλατιού δεν είναι κατάλληλη για όλους και πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής σύστασης, ιδιαίτερα σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσο ή υπέρταση.
Δεν συνιστάται να καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες αλατιού ή καφεΐνης για να αντιμετωπίσετε μια αιφνίδια πτώση της πίεσης χωρίς να γνωρίζετε την αιτία της.
Υπάρχουν τροφές που ανεβάζουν την πίεση άμεσα;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη τροφή που να ανεβάζει αξιόπιστα και με ασφάλεια την αρτηριακή πίεση σε κάθε περίπτωση υπότασης.
Όταν η χαμηλή πίεση σχετίζεται με αφυδάτωση, η επαρκής πρόσληψη νερού μπορεί να βοηθήσει, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών.
Ωστόσο, όταν η υπόταση οφείλεται σε αιμορραγία, σοβαρή λοίμωξη, καρδιολογικό πρόβλημα ή άλλη σημαντική αιτία, η κατανάλωση τροφής δεν αποτελεί κατάλληλη αντιμετώπιση.
Εάν αισθάνεστε ζάλη ή τάση λιποθυμίας, προτεραιότητα έχει να καθίσετε ή να ξαπλώσετε με ασφάλεια και να αξιολογηθεί η αιτία.
Ποια φρούτα ανεβάζουν την πίεση;
Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποιο συγκεκριμένο φρούτο αυξάνει άμεσα και προβλέψιμα τη χαμηλή αρτηριακή πίεση.
Τα φρούτα αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, αλλά δεν λειτουργούν ως θεραπεία της υπότασης.
Σε ανθρώπους με μεταγευματική υπόταση, μάλιστα, μεγάλα γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες μπορεί να επιδεινώσουν την πτώση της πίεσης μετά το φαγητό.
Εάν οι χαμηλές τιμές επαναλαμβάνονται, είναι σημαντικό να διερευνηθούν τα αίτια και να αξιολογηθεί η φαρμακευτική αγωγή, όπου υπάρχει.
Χαμηλή πίεση: Τι να κάνω όταν αισθάνομαι ζάλη;
Εάν αισθανθείτε ζάλη ή αδυναμία και υποψιάζεστε ότι έχει πέσει η πίεσή σας:
- Καθίστε ή ξαπλώστε σε ασφαλές σημείο για να αποφύγετε πιθανή πτώση.
- Αν είναι δυνατόν, μετρήστε την αρτηριακή πίεση αφού ηρεμήσετε.
- Πιείτε νερό, εφόσον είστε πλήρως ξύπνιοι, μπορείτε να καταπιείτε με ασφάλεια και δεν έχετε περιορισμό πρόσληψης υγρών.
- Αποφύγετε να σηκωθείτε απότομα, ιδιαίτερα αν τα συμπτώματα εμφανίζονται κατά την έγερση.
- Εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, καταγράψτε τις μετρήσεις και ενημερώστε τον γιατρό σας.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το δωρεάν ημερολόγιο αρτηριακής πίεσης για να καταγράφετε τις τιμές και τα συμπτώματά σας.
Εάν η χαμηλή πίεση συνοδεύεται από αργούς καρδιακούς παλμούς, διαβάστε επίσης τον οδηγό για τη βραδυκαρδία.
Μην διακόπτετε ή τροποποιείτε μόνοι σας τα φάρμακά σας επειδή καταγράφηκε μία χαμηλή μέτρηση.
Πότε είναι επικίνδυνη η χαμηλή πίεση;
Η χαμηλή πίεση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν προκαλεί επαναλαμβανόμενη ζάλη, έντονη αδυναμία, αστάθεια ή τάση λιποθυμίας.
Καλέστε άμεσα το 166 ή το 112 εάν η πτώση της πίεσης συνοδεύεται από απώλεια συνείδησης με ανεπαρκή ανάκαμψη, πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, έντονη σύγχυση, ψυχρό και υγρό δέρμα ή άλλα σημεία σοβαρής κυκλοφορικής καταπληξίας.
Η απότομη και σοβαρή υπόταση μπορεί να σχετίζεται με αιμορραγία, σοβαρή λοίμωξη, αλλεργική αντίδραση ή καρδιολογικό πρόβλημα.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη λιποθυμία και τις πιθανές αιτίες της, διαβάστε τον οδηγό για τη συγκοπή.
Τι να κρατήσετε για τη χαμηλή πίεση
Η χαμηλή πίεση χωρίς συμπτώματα δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Όταν όμως προκαλεί επαναλαμβανόμενη ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμία, χρειάζεται αξιολόγηση της αιτίας.
Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στο ιστορικό και στα ευρήματά σας. Μην αυξάνετε αυθαίρετα το αλάτι και μην αλλάζετε μόνοι σας τα φάρμακά σας. Η σωστή ενυδάτωση, η σταδιακή έγερση και οι κατάλληλες διατροφικές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν όταν ενδείκνυνται.
Απότομη πτώση της πίεσης με σοβαρά συμπτώματα χρειάζεται άμεση βοήθεια, χωρίς αναμονή για να υποχωρήσει με σπιτικά μέσα.
Πηγές
- NHS: χαμηλή αρτηριακή πίεση
- Mayo Clinic: συμπτώματα και αιτίες υπότασης
- Mayo Clinic: διάγνωση και αντιμετώπιση
- American Heart Association: πότε η πίεση είναι πολύ χαμηλή